– Ερωτικές παραστάσεις σε αρχαία Ελληνικά αγγεία

Ρίχνοντας μια ματιά στα στατιστικά στοιχεία του blog, διαπίστωσα ότι ένα παλιό μου κείμενο, οι “Ερωτικές παραστάσεις σε αρχαία Ελληνικά αγγεία κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο“, διαβάστηκε πάνω από 4600 φορές (για την ακρίβεια 4669 φορές, στα Ελληνικά και στα Αγγλικά). Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός! Επίσης, είδα ότι στις μηχανές αναζήτησης (Google κλπ) έρχεται πολύ ψηλά στα αποτελέσματα αναζητήσεων, πράγμα που σημαίνει ότι ζητιέται και διαβάζεται αρκετά.

Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε ως άρθρο στο περιοδικό Κεραμεική Τέχνη (τεύχος 28, Αύγουστος 1998) δηλαδή πριν από δέκα χρόνια ακριβώς. Θυμάμαι, μάλιστα, ότι η αγωνία μου τότε δεν ήταν τι να γράψω, αλλά τι να αφήσω απέξω από τον τεράστιο όγκο υλικού που είχα συγκεντρώσει.

– Καζιμίρ Μάλεβιτς: Ο Μη Αντικειμενικός Κόσμος

Συχνά ακούω ανθρώπους σε εκθέσεις, ή σε μουσεία, ή ακόμα και στα μαθήματα και τις διαλέξεις μου, να λένε ότι δεν καταλαβαίνουν την σύγχρονη τέχνη, ή ότι η τέχνη έχει πάρει λάθος δρόμο. Το πρόβλημα αυτό δεν είναι καινούργιο. Ακόμα και έναν αιώνα πριν ήταν πάλι επίκαιρο. Σκέφτηκα λοιπόν, τώρα που πλησιάζει και η νέα περίοδος, να παραθέσω μερικά σύντομα κείμενα — δικά μου και ξένα — που νομίζω ότι θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατανόηση του προβλήματος. Το σημερινό κείμενο είναι παρμένο από την συλλογή κειμένων του Καζιμίρ Μάλεβιτς “Ο Μη Αντικειμενικός Κόσμος”. Παρ’ ότι αναφέρεται περισσότερο στους Κυβιστές, οι παρατηρήσεις του καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της σύγχρονης τέχνης.

.

«Για την πλειοψηφία των ανθρώπων, μορφωμένων και μη, καθώς και των κριτικών, η νέα τέχνη μοιάζει αρρωστημένη. Η νέα φουρνιά καλλιτεχνών, όμως, θεωρεί ότι η γνώμη αυτή είναι εσφαλμένη.

– Βίντεο για την Ρωσική τέχνη

Πρόσφατα ανέβασα μερικά βίντεο από τις ξεναγήσεις που έκανα στα μουσεία της Αγίας Πετρούπολης. Νομίζω ότι έχουν κάποιο ενδιαφέρον. Πηγαίνετε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ για να δείτε τον κατάλογο.

– Art history lectures in Kardamyli, Mani

On 28, 29 and 30 August, I presented a series of lectures on ancient Greek art, in English, in the courtyard of Kamara, Kardamyli, Mani, Greece. This was the second year I was invited to give these lectures, and it seems that this will continue for several years to come. This year’s topic was Geometric and Archaic Greek Art. We examined how Minoan and Mycenaean art evolved into Geometric art and then to Archaic art. We talked about the social, economic, religious and art circumstances that led to this change. In these three days we got a grasp of how art developed during these 400 years, and were able to appreciate Geometric and Archaic art contrary to the widespread belief that this art is much inferior to Classical art. Our appointment was renewed for next year, when we will talk about Classical Art.

 

 

 

 

See a 5 min video on Geometric Art

 

– Ένα αξέχαστο ταξίδι

Το ταξίδι της Ρωσίας είναι πια μια ωραία ανάμνηση. Σε όλους τους τόπους που πήγαμε, στην Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και το Νόβγκοροντ, είδαμε πολλά, αλλά αισθανόμαστε ότι αφήσαμε πολύ περισσότερα για κάποιο μελλοντικό ταξίδι. Η πόλη, όμως, που πραγματικά μας μάγεψε ήταν η Αγία Πετρούπολη. Παρά την πρωτοφανή κοσμοσυρροή, το Ερμιτάζ είναι ανεπανάληπτο. Η μεταμεσονύκτια βαρκάδα στα κανάλια με όλη την πόλη φωτισμένη και τις γέφυρες ανοιγμένες, είναι εμπειρία μοναδική. Ο καιρός μας ευνόησε και ευτυχήσαμε να έχουμε τις τρεις από τις εξήντα ημέρες ηλιοφάνειας που έχει η Αγία Πετρούπολη όλο τον χρόνο. Στο blog της εκδρομής (www.tsavalos.info) θα αναρτηθούν φωτογραφίες από την εκδρομή.

– Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν: Η εισήγησή μου στο συνέδριο του Μαΐου 2007

Όπως είχα υποσχεθεί, δημοσιεύω σήμερα το κείμενο της δικής μου εισήγησης στο συνέδριο που είχε πραγματοποιηθεί στις 7/8 Μαΐου 2007 με τίτλο “Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν του Πάμπλο Πικάσο: 100 χρόνια μετά”. (δείτε την σχετική αναφορά)

Το πλήρες κείμενο της εισήγησης:
Δεσποινίδες της Αβινιόν 1907-2007: Εμπειρία ή ερμηνεία

Σημείωση: Το κείμενο είναι σε μορφή .pdf. Επειδή είναι αρκετά μεγάλο (1,3 MB), είναι προτιμότερο να το κατεβάσετε στον υπολογιστή σας για να το διαβάσετε.

– 50η Έκθεση Σχολής Βακαλό

 Αξίζει πραγματικά να περάσατε από την 50η Έκθεση Εργασιών των σπουδαστών της Σχολής Βακαλό.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν τη Δευτέρα 23 Ιουνίου 2008, 8-11 το βράδυ, στα Διδακτήρια της Σχολής, Λάμπρου Κατσώνη 26, Λυκαβηττός, τηλ: 210 644 2514. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 23 Ιουνίου μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου.

Αν έρθετε τη Δευτέρα, στα εγκαίνια, θα έχετε την ευκαιρία να ξεναγηθείτε από εμένα και να γνωρίσετε τη δουλειά που έκανα με τους σπουδαστές μου την ακαδημαϊκή χρονιά που μόλις τελείωσε. Αν δεν μπορέσετε, απολαύστε τις εργασίες μόνοι, κάποια άλλη στιγμή ή επικοινωνήστε μαζί μου για να κανονίσουμε μια επίσκεψη.

– Εκδρομή στην Ρωσία

Λευκές νύχτες και πολύχρωμες μέρες

Ρωσία 2008

Μόσχα, Νοβγκορόντ, Αγία Πετρούπολη

Από τις 4 έως τις 11 Ιουλίου 2008 διοργανώνω μία εκδρομή στην Ρωσία, όπου θα επισκεφθούμε τα κυριότερα αξιοθέατα της Μόσχας, του Νοβγκορόντ και της Αγίας Πετρούπολης:

Κρεμλίνο Μόσχας | Πινακοθήκη Τρετιακώφ | Μουσείο Πούσκιν | Κόκκινη Πλατεία | Μοναστήρι Νοβοντεβίτσι | Ερμιτάζ | Κρεμλίνο Νοβγκορόντ | Αγία Σοφία Νοβγκορόντ | Ρωσικό Μουσείο (Παλάτι Μιχαήλοφσκυ) | Άγιος Ισαάκ | Κοιμητήριο Αλεξάντερ | Πέτερχοφ

Για τις ανάγκες της εκδρομής, δημιούργησα ένα ξεχωριστό blog (www.tsavalos.info) που θα περιέχει υλικό και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την εκδρομή και τους τόπους που θα δούμε.

Πατήστε εδώ για να δείτε την ενημερωτική αφίσα της εκδρομής

– Νέμεα 2008

Η αναβίωση των Νεμέων Αγώνων

Το Σάββατο και την Κυριακή 21 & 22 Ιουνίου 2008 θα διεξαχθούν στην Αρχαία Νεμέα οι αγώνες της τέταρτης σύγχρονης Νεμεάδας, μετά την αναβίωση του 1996. Οι αγώνες (αθλητικοί και πολιτιστικοί) αναβίωσαν χάρη στις προσπάθειες του Συλλόγου για την Αναβίωση των Νεμέων Αγώνων και διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι ένας θεσμός που αξίζει να συνδράμουμε. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στις ιστοσελίδες του Συλλόγου (http://www.nemeagames.gr/).

– Νεμέων ἄθλων διήγησις

.

Το Σάββατο 7 Ιουνίου 2008, ο Γιώργος Π. Κωστούρος παρουσίασε το δίτομο βιβλίο του Νεμέων Άθλων Διήγησις, στον φιλόξενο χώρο του Οινοποιείου Ρεπάνη, στην Νεμέα. Μίλησαν ο Stephen G. Miller, ο Κώστας Τσικνάκης, ο Βασίλειος Κύρκος και η Σοφία Σακοράφα. Αποσπάσμα από την έμμετρη Νεμεάδα διάβασε ο ηθοποιός Γιάννης Κατσάμπας και ο Παναγιώτης Γ. Κωστούρος. Ακούστηκαν αποσπάσματα από την μουσική για την Νεμεάδα, που έγραψε και ενορχήστρωσε ο συνθέτης Τάκης Σούκας. Η εκδήλωση έκλεισε με το κρασί της Νεμέας.

Σε πείσμα της γενικής παρακμής της οποίας όλοι είμαστε μάρτυρες, υπάρχουν άνθρωποι και ομάδες σε όλο τον Ελλαδικό χώρο που προσπαθούν και που δεν αρκούνται στα εύκολα. Η δουλειά του Γιώργου Κωστούρου είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Η αναβίωση των Νεμέων, έργο που προχωρεί με συλλογική προσπάθεια, είναι ένα άλλο παράδειγμα. Η Νεμέα, τόπος ιερός κατά την αρχαιότητα, το δικαιούται.

Γιώργος Κωστούρος, Παντελής Τσάβαλος

– Αποχαιρετιστήρια βραδιά με έκθεση φωτογραφίας

Το Σάββατο 31 Μαΐου, 8 με 11 το βράδυ, θα μαζευτούμε στο Εργαστήρι Έκφρασης και Δημιουργίας (Δουκίσσης Πλακεντίας 14, Χαλάνδρι – www.ergastiri.net) για να αποχαιρετίσουμε κι αυτή την χρονιά, με μια όμορφη έκθεση φωτογραφιών σε μια ζεστή και φιλική ατμόσφαιρα. Ελάτε να την δούμε μαζί.

– Εγκαίνια του νέου εργαστηρίου της Ελένης Ζούνη

Την Δευτέρα 2 Ιουνίου, 8 με 10 το βράδυ, θα είμαστε στο καινούργιο εργαστήρι της Ελένης Ζούνη (Εμ. Μπενάκη 91, Εξάρχεια) και θα δούμε την νέα της δουλειά. Είσαστε ευπρόσδεκτοι.

– Χάος και Τάξη

Σε όλη την διάρκεια της ιστορίας, σε όλο τον κόσμο, πολλοί πολιτισμοί κάποια στιγμή αισθάνθηκαν ότι χρειάζονται μια σταθερότητα, σαν μια ασπίδα προστασίας από αυτό που πριν ονομάζαμε Χάος. Το είχαν ανάγκη! Από τους Ελληνικούς κούρους μέχρι τις Αιγυπτιακές πυραμίδες και τα αγάλματα, μέχρι την γεωμετρική περίοδο και μέχρι τις προκολομβιανές Άνδεις, συναντούμε πολιτισμούς που επέβαλαν κανόνες, νόμους, όρους και πλαίσια, γιατί μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούσαν να συγκροτήσουν την τάξη ενάντια στο χάος που τους απειλούσε.

– Σειρά διαλέξεων στην ΑΣΚΤ

Μέσα στον Μάιο, έχω προσκληθεί να παρουσιάσω μια σειρά διαλέξεων στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με θέμα την Βυζαντινή Ζωγραφική. Θα γίνει μία εισαγωγή στην εικαστική γλώσσα της Βυζαντινής Ζωγραφικής και θα ακολουθήσει ένα οδοιπορικό σε ναούς της κεντρικής και βόρειας Ελλάδας.

Πατήστε εδώ για να δείτε το ενημερωτικό φυλλάδιο

– Αρχιτεκτονική και ιδεολογία

Όλα τα στοιχεία αρχιτεκτονικής — στους περισσότερους πολιτισμούς — είναι συνήθως κωδικοποιημένες ιδεολογίες. Ο Παρθενώνας είναι έτσι διότι θέλει να μεταδώσει αυτές τις συγκεκριμένες έννοιες: το κενό και το πλήρες, το πλάτος και το ύψος. Θέλει να μεταδώσει αυτή την αίσθηση της συμμετοχής. Ένα οικοδόμημα φτιαγμένο από ισομερώς και ισοϋψώς κατανεμημένα κομμάτια που αποτελούνται από πολλούς δακτυλίους, όπου όλα έχουν γίνει ένα. Έχω, λοιπόν, ένα οικοδόμημα το οποίο μου δίνει μια εξαιρετικά αρμονική τελική αίσθηση, η οποία αίσθηση προκύπτει από τον τρόπο που τα ίσα μέρη έχουν συνεισφέρει στο σύνολο — διότι οι κίονες είναι ίδιοι παρά τις επί μέρους διαφοροποιήσεις και τις ελαφρότατες αποκλίσεις των μεγεθών τους. Όταν οι Λουδοβίκοι χτίζουν τα ανάκτορα τους στις Βερσαλλίες αυτό γίνεται με ένα ηλιοκεντρικό σύστημα, με την έννοια ότι η βούληση και η επιταγή πηγάζουν από ένα κεντρικό σημείο και διαχέονται προς κάθε κατεύθυνση. Το Μπαρόκ το βλέπει διαφορετικά. Κάθε αρχιτεκτονική μορφή, εν τέλει, συμπυκνώνει και ενσωματώνει ιδεολογικές αναφορές.

– Μικελάντζελο

 

” […] Παραπέρα βρίσκονται οι εννέα σκηνές της Δημιουργίας, και εκεί, στις τέσσερις γωνίες κάθε σκηνής, κάθονται τα καταπληκτικά, συστρεφόμενα, τεράστια, πασχίζοντα αντρικά γυμνά (οι ignudi), των οποίων την παρουσία οι σχολιαστές βρίσκουν τόσο δύσκολο να εξηγήσουν. Αντιπροσωπεύουν, λένε κάποιοι, την Ιδανική Ομορφιά. Τότε γιατί πασχίζουν, για ποιον λόγο η λαχτάρα τους και ο κόπος τους; Όχι, οι είκοσι γυμνοί νεαροί εκεί πάνω έχουν συλλάβει και έχουν μόλις γεννήσει όλα όσα είναι ορατά και όλα όσα μπορεί κανείς να φανταστεί και όλα όσα βλέπουμε στην οροφή. Το αγαπημένο σώμα του άντρα εκεί πάνω είναι το μέτρο των πάντων – ακόμα και του πλατωνικού έρωτα, ακόμα και της Εύας, ακόμα και το δικό σου. […]

– Ρενέ Μαγκρίτ: Η γραμμή της ζωής

“Παρά τον πλούτο των λεπτομερειών και των αποχρώσεων που παρουσιάζει η φύση, εγώ μπορούσα να βλέπω ένα τοπίο σαν μια απλή κουρτίνα τοποθετημένη μπροστά μου. Άρχισα να αμφιβάλλω για το βάθος των αγρών, να δυσπιστώ για το πόσο μακρινός είναι ο ορίζοντας.

Τo 1925 αποφάσισα να ξεφύγω από αυτή την παθητική στάση. Ήταν το επακόλουθο ενός επίμονου στοχασμού σε μια πολυσύχναστη μπυραρία των Βρυξελλών: τα διακοσμητικά κυμάτια μιας πόρτας μου φάνηκαν προικισμένα με μια μυστηριώδη ύπαρξη και για αρκετή ώρα βρισκόμουν σε επαφή με την πραγματικότητά τους. Ένα αίσθημα σχεδόν φόβου αποτέλεσε την αφετηρία για μια εκούσια δράση πάνω στον πραγματικό κόσμο, για ένα μετασχηματισμό της ζωής.

Βεβαιώθηκα, λοιπόν, ότι έπρεπε να ζήσω επικίνδυνα, έτσι ώστε ο κόσμος και η ζωή να αντιστοιχούν περισσότερο στην σκέψη και τα αισθήματά μου.”

Απόσπασμα από αυτοβιογραφικό κείμενο του Μαγκρίτ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό L’Invention Collective τον Απρίλιο 1940, (από το βιβλίο της Σούζι Γκάμπλικ “Μαγκρίτ” σε μετάφραση Ανδρέα Παππά, Εκδόσεις Υποδομή, Αθήνα 1993)

– Στους Δελφούς και την Μονή Οσίου Λουκά

Με το Εργαστήρι Έκφρασης και Δημιουργίας του Χαλανδρίου επισκεφθήκαμε στις 27 Ιανουαρίου 2008 τους Δελφούς και την Μονή Οσίου Λουκά, δύο τόπους που ενώ εκ πρώτης όψεως μοιάζουν να ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, στην πραγματικότητα ανήκουν απλώς σε διαφορετικές εποχές.

Κάνοντας μια διαδρομή λίγων ωρών και λίγων χιλιομέτρων, ταξιδέψαμε χίλια χρόνια μέσα στον χρόνο, από τότε δηλαδή που ο θεός λατρευόταν έξω από τον ναό, μέχρι την εποχή που η λατρεία είχε πια μεταφερθεί στο εσωτερικό του ναού. Από τους λατρευτές-αθλητές στους λατρευτές-ασκητές.

Μπορείτε να δείτε δύο βίντεο από την επίσκεψη στην Μονή Οσίου Λουκά

Η ιστόρηση της Κρύπτης της Μονής Οσίου Λουκά.

Η ιστορία των ναών της Μονής Οσίου Λουκά.

– Αλμπέρτο Τζιακομέτι: Το κεφάλι

“Μια μέρα, ενώ ήθελα να ζωγραφίσω ένα νέο κορίτσι, κάτι με εντυπωσίασε. Είδα δηλαδή ξαφνικά, ότι το μοναδικό πράγμα που έμενε ζωντανό, ήταν το βλέμμα. Το υπόλοιπο, το κεφάλι, μεταμορφωνόταν σε κρανίο, γινόταν σιγά-σιγά σαν νεκροκεφαλή. Αυτό που έκανε τη διαφορά μεταξύ θανάτου και προσώπου, ήταν το βλέμμα.  Εάν το βλέμμα, δηλαδή η ζωή, γίνεται η ουσία, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι είναι το κεφάλι που είναι η ουσία. Το υπόλοιπο σώμα υποβιβάζεται σε ένα ρόλο κεραίας που καθιστά δυνατή τη ζωή των ανθρώπων, μια ζωή πάντως, που βρίσκεται μέσα στο κεφάλι.”

Απόσπασμα από μια συνέντευξη του Alberto Giacometti στον André Perinaud (1962)

– Κλιμτ, Σήλε, Κόκοσκα και η εποχή τους

Μια εισαγωγή για την έκθεση του Μεγάρου Μουσικής “Κλιμτ, Σήλε, Κόκοσκα και η Εποχή τους: Αριστουργήματα από το Μουσείο Λεοπόλντ της Βιέννης” 

Η τέχνη που παρουσιάζεται σε αυτή την έκθεση είναι η τέχνη της Βιέννης κατά τα πρώτα τριάντα χρόνια του 20ου αιώνα. Όλο αυτό το διάστημα, η Αυστρία περνάει μια πολύ ταραγμένη περίοδο. Το 1918 καταρρέει η μεγάλη Αυστριακή αυτοκρατορία των Αψβούργων, το 1936 γίνεται η εισβολή των Ναζί. Η τέχνη αυτής της περιόδου δεν χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης. Την δεκαετία λοιπόν του 1950, ο Λεοπόλντ παίρνει την απόφαση και αρχίζει να συλλέγει αυτά τα έργα που κανένας δεν εκτιμά. Μέσα σε είκοσι χρόνια κατορθώνει να δημιουργήσει μια τεράστια συλλογή από Κλιμτ, από Σήλε, από Κόκοσκα και διάφορους άλλους. Τα χρόνια περνούν, και η τέχνη αυτή αναγνωρίζεται. Γίνεται δηλαδή κάτι αντίστοιχο με αυτό που κάνει ο Κωστάκης με τα έργα της Ρώσικης πρωτοπορίας, που τα μάζευε όταν κανένας δεν τα εκτιμούσε πλέον. Από αυτή την τεράστια συλλογή του Λεοπόλντ, έχουμε την δυνατότητα να δούμε εδώ ένα πολύ μικρό μέρος. Η έκθεση δεν είναι μεγάλη, τα έργα δεν είναι πολλά, αλλά σε αυτά τα λίγα που μπορούμε να δούμε περιλαμβάνονται μερικά πολύ σημαντικά έργα, που είναι αντιπροσωπευτικά με την έννοια ότι μας δίνουν μια εικόνα των αλλαγών που γίνονται στην τέχνη της Αυστρίας εκείνη την περίοδο.

 Βίντεο: Η τέχνη στην Αυστρία των αρχών του 20ου αιώνα και την απόσχιση (secession) της Βιέννης

 Βίντεο: Κλιμτ

– Βενετία 2007

Από 9 μέχρι 13 Ιουλίου 2007 διοργάνωσα μία εκδρομή στην Βενετία με την ευκαιρία της 52ης Μπιενάλε. Η ομάδα μας ήταν μάλλον μεγάλη (40 άτομα), αλλά όλα κύλησαν ομαλά. Επισκεφθήκαμε όσα αξιοθέατα και μουσεία μπορέσαμε, και αφιερώσαμε αρκετό χρόνο στην Μπιενάλε. Καθ’ οδόν προς την Βενετία, επισκεφθήκαμε την Πάντοβα με το Παρεκκλήσιο των Σκροβένι (και τα έργα του Τζιότο) και το Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, ένα από τα αρχαιότερα της Ιταλίας και της Ευρώπης.

– Γιαννούλης Χαλεπάς και Μοντερνισμός

Με την ευκαιρία της έκθεσης για τον Γιαννούλη Χαλεπά
(Εθνική Γλυπτοθήκη, 2007)

Ο Τζιακομέτι, ο Λίπσιτς και οι άλλοι, που τους είπαμε μοντερνιστές, καθώς και η δεύτερη γενιά που θα ακολουθήσει αργότερα, με τον Χένρυ Μουρ και τους άλλους, κάνουν το ίδιο πράγμα. Προσπαθούν να πουν ότι η εικαστική γλώσσα είναι μια γλώσσα. Είναι αυτό ακριβώς που συμβαίνει και με την μουσική. Ένα μουσικό κομμάτι δεν μ’ αρέσει επειδή περιγράφει μια πραγματικότητα — δεν είναι καλύτερο όσο περισσότερο μοιάζει με την πραγματικότητα. Αν γράψω μια μουσική που μιμείται τον ήχο του πουλιού, η μουσική αυτή δεν θα έχει νόημα. Η μουσική που γράφει ο Μπαχ, για παράδειγμα, δεν μιμείται τον ήχο του πουλιού. Δημιουργεί ένα ισοδύναμο ενός πράγματος που υπάρχει στην φύση. Οπότε ο μοντερνισμός τι λέει; Προσπαθεί να πει ότι η τέχνη είναι αυτάρκης. Έχει τον δικό της λόγο, την δική της γλώσσα, τα δικά της μέσα. Και με αυτά τα μέσα θα πρέπει εγώ να εκφράσω κάτι. Αν αυτό το κάτι είναι θετικό ή αρνητικό, αν είναι συναίσθημα ή αν είναι νους, αν είναι το ένα ή είναι το άλλο, ποικίλει κατά περίπτωση.

– Γιαννούλης Χαλεπάς

Την Δευτέρα 25 Ιουνίου 2007, την κορυφαία ημέρα του καύσωνα, διοργάνωσα με το Εργαστήρι Έκφρασης και Δημιουργίας μία επίσκεψη στην Εθνική Γλυπτοθήκη για την έκθεση του Γιαννούλη Χαλεπά.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς αφηγείται όλη την ταραγμένη ζωή του. Σάτυροι, Έρωτες, Μήδειες, Αλέξανδροι μας μιλούν και μας μεταφέρουν τις αγωνίες του δημιουργού τους, με τρόπο πολύ εύγλωττο και απολύτως κατανοητό. Αρκεί, βέβαια, να ξέρουμε την γλώσσα του για να μπορέσουμε να ακούσουμε την αφήγηση.

– Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν

Μικρή ιστοριογραφική αναφορά

Το έργο ολοκληρώθηκε το 1907. Εκτέθηκε για πρώτη φορά σε μια έκθεση που οργάνωσε ο Salmon το 1916, για την οποία απέκτησε και τον τελικό του τίτλο “Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν”, ο οποίος διατύπωνε κομψά το θέμα του πορνείου με μια αμφίβολη αναφορά στους οίκους ανοχής της οδού Αβινιόν στη Βαρκελώνη. Ο Πικάσο δεν γοητεύτηκε ιδιαίτερα από τον τίτλο για την έκθεση και συνέχισε να το αποκαλεί mon bordel — το μπορντέλο μου. Μέχρι τότε οι αναφορές στο έργο είναι σποραδικές και πολύ περιορισμένες, παρά το γεγονός ότι το έργο απασχόλησε τον Πικάσο για ένα τόσο μεγάλο διάστημα και θα μπορούσε να ήταν αντικείμενο στις γενικότερες και συχνότατες συζητήσεις των ανθρώπων που σύχναζαν στο εργαστήριο του Πικάσο, το Bateau-Lavoir, που ήταν και πολλοί και ιδιαίτερα ομιλητικοί για τέτοιου είδους θέματα. Το έργο αποκτήθηκε τελικά το 1939 από το ΜΟΜΑ, όπου και απέκτησε την κανονιστική του θέση στα εκθέματα του Μουσείου και στην ιστορία της μοντέρνας τέχνης, με τις εκτενείς αναφορές του τότε διευθυντή του και θεωρητικού Alfred Barr. Έκτοτε συνδέθηκε με τον κυβισμό και τις πρωτοκυβιστικές αναζητήσεις. Τη δεκαετία του 1970, με τα κείμενα του Steinberg και του Rubin, υποσκελίστηκε η σχέση με τον κυβισμό και η έννοια της σεξουαλικότητας φαίνεται να αποτελεί πια το κυρίαρχο θέμα των αναφορών στο έργο. Το στοιχείο της σεξουαλικότητας συνδέθηκε με τη διονυσιακή έξαρση, τον έρωτα και το θάνατο, τη διαδικασία του καλλιτεχνικού εξορκισμού, το μύθο της Μέδουσας ή την εικονοποίηση της τραυματικής εμπειρίας. Στα πλαίσια των κοινωνικοϊστορικών ερμηνευτικών προσεγγίσεων το θέμα της σεξουαλικότητας υποσκελίστηκε και πρωτοστάτησε η έννοια της πολιτικοκοινωνικής κριτικής, είτε ως άμεση και συνειδητή αμφισβήτηση των κυρίαρχων ιδεολογικών μηχανισμών της εποχής της αποικιοκρατίας, είτε ως ασυνείδητη αναπαραγωγή των κυρίαρχων στερεοτύπων από τα οποία αυτή η ιδεολογία κατατρύχεται.

– Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν 1907-2007: Εμπειρία ή Ερμηνεία;

Με ιδιαίτερη επιτυχία και με μεγάλη προσέλευση πραγματοποιήθηκε η εορταστική βραδιά που διοργανώσαμε με το Εργαστήρι Έκφρασης & Δημιουργίας, το Σάββατο 2 Ιουνίου 2007 στο Θέατρο Ρεματιάς στο Χαλάνδρι, με την οποία έκλεισε και η φετινή χρονιά.

Η παρουσίασή μου είχε τίτλο “Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν 1907-2007: Εμπειρία ή Ερμηνεία” και ήταν ενταγμένη στο πνεύμα του διεθνούς εορτασμού για τα 100 χρόνια από την δημιουργία των Δεσποινίδων της Αβινιόν του Πάμπλο Πικάσο.

Τι είναι επί τέλους αυτό το έργο που για εκατό χρόνια παραμένει σημαντικό και επίκαιρο; Πως οδηγήθηκε ο Πικάσο στην δημιουργία του; Πως το έχουν προσεγγίσει οι ειδικοί όλα αυτά τα χρόνια; Νομίζω ότι μέσα σε δύο ώρες καταφέραμε να ψηλαφήσουμε αυτά τα ερωτήματα. Τα σχόλια των ακροατών, πάντως, ήταν θετικά.

Μόλις μπορέσω να ετοιμάσω το υλικό σε δημοσιεύσιμη μορφή — ελπίζω σύντομα — θα το ανεβάσω στο blog.

– Τα πορτραίτα του Φαγιούμ

Την Πέμπτη 31 Μαΐου 2007, στο κλείσιμο της χρονιάς των Εργαστηρίων Τέχνης της Αγίας Παρασκευής, παρουσίασα ένα θέμα που πάντα προσελκύει το ενδιαφέρον για την μοναδικότητά του. Τα πορτραίτα του Φαγιούμ. Τα πορτραίτα που φτιάχτηκαν για να τα δουν μονάχα οι θεοί — όχι οι άνθρωποι — και που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας χάρη στην ιδιαιτερότητα του εδάφους της Αιγύπτου που τα διαφύλαξε ευλαβικά.

Η εκδήλωση έγινε στον υπαίθριο χώρο του πρώην Στρατοπέδου Σπυρούδη, κάτω από ένα τεράστιο φεγγάρι.

– Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν: Εκατό χρόνια μετά

Στις 7 και 8 Μαΐου 2007 πραγματοποιήθηκε ένα συμπόσιο με τίτλο “Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν του Πάμπλο Πικάσο: 100 χρόνια μετά” στο Αμφιθέατρο Τρίτση του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων. Κατά την ημερίδα αυτή, συζητήσαμε για τις “Δεσποινίδες” του Πικάσο από πολλές προσεγγίσεις, αλλά και για τον μοντερνισμό γενικότερα. Υπήρξε παράλληλη παρουσίαση ενός θεατρικού διαλόγου, καθώς και ανάλυση του ιστορικού, πολιτισμικού πλαισίου της αρχής του μοντερνισμού και της πρωτοπορίας του εικοστού αιώνα.

Το θέμα της δικής μου ομιλίας ήταν “Το εργαστήριο του Bateau Lavoir – To ιστορικό πλαίσιο“.

Επίσης, από τις 4 έως τις 17 Μαΐου διοργανώθηκε μια εικαστική έκθεση που σχολίαζε δημιουργικά τις “Δεσποινίδες της Αβινιόν”.

Εάν θέλετε περισσότερες λεπτομέρειες για την διοργάνωση και τους άλλους συνέδρους πατήστε εδώ

Διαβάστε μια ενδιαφέρουσα βιβλιοκριτική για τον συλλογικό τόμο που εκδόθηκε με το υλικό του συμποσίου (από την Ελευθεροτυπία της 29.1.2011).

– Ελένη Ζούνη: Υπέροχοι Άνθρωποι

 

Ένα κείμενο για την έκθεση της Ελένης Ζούνη “Υπέροχοι Άνθρωποι” που έγινε στην Αίθουσα Τέχνης Μέδουσα από 18 Νοεμβρίου 2004 έως 8 Ιανουαρίου 2005

Οι παλαιότερες αναζητήσεις της ζωγράφου που είχαν βρει εικαστική έκφραση σε στοχαστικά έργα του παρελθόντος υπάρχουν και στη νέα της δουλειά. Στρογγυλά καθρεφτάκια αυτογνωσίας, σκορπισμένα στην έρημο, σαν τα σποράκια του κοντορεβιθούλη ή τα βράχια στο ποτάμι, νησίδες που σε βοηθούν να κάνεις τα σοφά ζυγιασμένα άλματα προς το αρχετυπικό σπιτάκι της αντίπερα όχθης.

Η ένταση της πραγματικότητας γύρω μας όμως, κάνει την παρουσία της αναπόδραστα αισθητή. Εικόνες βομβαρδισμένων πόλεων, αιχμαλώτων και προσφύγων εισβάλλουν στην καθημερινότητά μας με καταιγιστική συχνότητα και δορυφορική ευκολία. Παρουσιάζονται με διαστροφικά ελκυστικό τρόπο και δημιουργούν τόσο εκκωφαντικό θόρυβο που είναι αδύνατον να τις αγνοήσεις.

– Τhe interpretation of a work of art and the intention of its creator

Do we need to know, when interpreting a work of art, what the creator of the work intended? 

Last week I gave a lecture on Art History to primary school teachers. During the discussion that followed a lady said: “What you’ve been telling us is fascinating, but I was wondering, do I have to know all this in order to enjoy a work of art? And what if I don’t have someone around to explain, will I still be able to understand what it means and enjoy it?” We discussed it further on and as I was leaving, there came another lady who asked me privately and somehow secretly: “I am going to see the Miro exhibition on the island of Andros this weekend. What do I have to read before going?”

I was reading the Intentional Fallacy at the time and I kept thinking that I may be doing something wrong, by referring so extensively to external evidence when interpreting a work of art. I couldn’t help referring to Gauguin’s life and travels so as to explain that it was a kind of a quest for primitive values that led him to his intention to abandon three-dimensional representation and not lack of competence.

– Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα

 

Ο θρησκευτικός χαρακτήρας των αγώνων από τον 7ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ. 

Οι Ολυμπιακοί αγώνες ήταν οι σημαντικότεροι από τους τέσσερις μεγάλους πανελλήνιους αγώνες της αρχαιότητας. Διεξάγονταν στην Ολυμπία κάθε τέσσερα χρόνια, τη δεύτερη πανσέληνο μετά το θερινό ηλιοστάσιο και με την ιστορική τους διαδρομή που ξεπερνά τα χίλια χρόνια σχεδόν συνεχούς διεξαγωγής, αποτελούν έναν από τους μακροβιότερους θεσμούς στην ιστορία του πολιτισμού. Η ιστορική τους έναρξη τοποθετείται το 776 π.Χ. και η επίσημη κατάργηση τους το 393 μ.Χ. Η σημασία τους δεν έγκειται μόνο στην εμβέλεια τους ως αθλητικών γεγονότων, αλλά κυρίως στην ένταξή τους σε ένα σύνθετο πλαίσιο μέσα στο οποίο θρησκευτικές, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές αξίες διαμορφώνονταν και εκφράζονταν. Με την υπερτοπική και πολύ σύντομα διεθνή ακτινοβολία τους τα ιερά στα οποία διεξάγονταν οι πανελλήνιοι αγώνες αποτέλεσαν τα κέντρα εκείνα όπου αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε η ναοδομία και η μνημειακή γλυπτική, παρουσιάστηκαν έργα της ποίησης, της φιλοσοφίας και της μουσικής και διαμορφώθηκε η εικόνα του ελληνικού πολιτισμού.

– The Olympic Games in Ancient Greece

The religious character of the games from the 7th to the 4th century b.C.

The Olympic games were the most important of the four great panhellenic games in ancient times. Held at Olympia every four years, on the second full-moon after the summer solstice, they lasted, almost without interruption, for more than a thousand years (from their beginnings in 776 BC to their abolition in AD 393), making them one of the most enduring institutions in the history of culture. Their importance lies not only in their influence as a sporting occasion, but chiefly in the way in which they became part of a complicated framework in which religious, social, political and cultural values were formed and expressed. Because of the fame of the games, which soon spread throughout the Greek world, the sanctuaries where they were held became places where temple architecture and monumental sculpture evolved and developed, where works of poetry, philosophy and music were presented, and where the values and cultural ties that bound together the Greek city-states were formed and expressed.

– Ερωτικές παραστάσεις σε αρχαία Ελληνικά αγγεία κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο

Σημείωση: Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο στην μορφή που είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό Κεραμεική Τέχνη, τεύχος 28, τον Αύγουστο 1998, με την εικονογράφηση που το συνόδευε. Πατήστε εδώ
.

Οι παραστάσεις με ερωτικό περιεχόμενο στην αρχαία Ελληνική αγγειογραφία αποτελούν ένα σημαντικό και ενδιαφέρον corpus, μέχρι σχετικά πρόσφατα άγνωστο ή οικείο μόνο σε περιορισμένο κοινό όχι γιατί είναι χαμηλότερης αισθητικής αξίας από τις απεικονίσεις άλλων θεμάτων, αλλά γιατί έρχεται σε αντίθεση με τον τρόπο που η δική μας κοινωνία αντιλαμβάνεται τον έρωτα και την ερωτική πράξη. Θέματα όπως η φυσική και απενοχοποιημένη υπόσταση της ερωτικής έκφρασης, η πολυγαμικότητα, η παιδεραστία, η ομοφυλοφιλία ή τα ομαδικά όργια αποτελούν για τον αρχαίο Ελληνικό κόσμο αποδεκτούς και συνήθεις θεσμούς ενός κωδικα ηθικής τελείως διαφορετικού από τον τρόπο με τον οποίο η δική μας κοινωνία θεσμοθετεί την ερωτική συμπεριφορά. Η γνώση του διαφορετικού θεσμικού πλαισίου μέσα στον οποίο αναπτύσσεται η ερωτική επιθυμία και εκφράζεται η ερωτική ορμή είναι απαραίτητη για την κατανόηση και απόλαυση αυτών των παραστάσεων.Το πολύπλοκο δίκτυο των ερωτικών σχέσεων προχωράει πολύ πιο πέρα από το πρώτο επίπεδο της απλής σεξουαλικής πραγματοποίησης αποτελώντας μια μορφή θεώρησης των κοινωνικών σχέσεων και ταυτόχρονα συνιστώντας έναν τρόπο πραγμάτωσής τους.

– Erotic scenes on ancient Greek vases in the Archaic and Classical periods

Erotic scenes in ancient Greek iconography constitute an important and significant corpus which until fairly recently was unknown outside a limited number of specialists. This relative obscurity was not due to the lesser aesthetic value of such representations, but rather to the fact that 20th century society views sex and erotic art differently. For the ancients sexual activity could be depicted without any sense of shame or guilt; multiple love affairs (virtually a type of polygamy), pederasty, homosexuality and group sex were regarded as conventional and were regulated by a moral code totally different from our own. We must, therefore, understand the social and institutional contexts in which the ancients expressed sexual desire if we are to properly understand and appreciate their iconography. From the art-historical point of view, the intricate network of erotic relationships comprises, much more than mere sexual consummation; it is also a way of looking at social relationships in the making.