– Οι Καρυάτιδες στο νέο μουσείο

Στις συχνές επισκέψεις μου στο νέο Μουσείο της Ακροπόλεως, ακούω πολλούς ακροατές μου να παραπονούνται για την θέση που έχουν τοποθετηθεί οι Καρυάτιδες. Πολλοί πιστεύουν ότι είναι απομονωμένες και σε στενό χώρο. Πριν πω την γνώμη μου, θα κάνω μια πολύ σύντομη εισαγωγή για να εξηγήσω τι θέλω να πω.

Ξεκινώντας, πρέπει να υπενθυμίσω ότι οι Καρυάτιδες είναι φέροντα στοιχεία. Κίονες δηλαδή. Φέρουν τα υπερκείμενα βάρη. Συνήθως, ένα φέρον στοιχείο κουβαλάει κάτι και υποφέρει. Στην περίπτωση των Καρυάτιδων όμως, αυτή η λειτουργία έχει ακυρωθεί. Οι Κόρες του Ερεχθείου, έχοντας κατακτήσει όλα όσα έχουμε αναφέρει σε άλλες συζητήσεις μας για τις Κόρες της Ακροπόλεως, στα τέλη της αρχαϊκής και στην αρχή της κλασικής περιόδου, κουβαλούν το φορτίο τους χωρίς καμμία ενόχληση. Δείχνουν έτοιμες να φύγουν, να πετάξουν, παρά το βάρος που τις πιέζει, διότι λένε με τον τρόπο τους, ότι πολύ συχνά ο άνθρωπος μπορεί να κουβαλήσει απίστευτα υπερκείμενα βάρη εάν μέσα του έχει διαχειριστεί και έχει κατακτήσει κάποια σημαντικά πράγματα. Δηλαδή μου λένε πως μπορώ να απαλλαγώ νοερά από τα βάρη που κουβαλώ, και να αισθάνομαι ανακουφισμένος.

– Βιβλιογραφία

Από σημέρα θα υπάρχει και μια επί πλέον σελίδα στο παρόν ιστολόγιο, με τον τίτλο ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Κατά καιρούς μοιράζω στους φοιτητές και τους ακροατές μου φυλλάδια με βιβλιογραφία ή άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία για τα θέματα που συζητάμε. Μέχρι τώρα, όλα αυτά βρίσκονται διάσπαρτα σε άλλες ιστοσελίδες και αρχεία ή δεν έχουν δημοσιευθεί καθόλου. Ελπίζω ότι θα βρείτε κάτι ενδιαφέρον.

– Εκδρομή στο Βερολίνο

ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ, ΙΟΥΛΙΟΣ 2010

Μετά από τα πλήγματα που δέχτηκε η εθνική αξιοπιστία μας, οργανώνουμε μια εκδρομή στο Βερολίνο  για να δείξουμε στους εκεί εταίρους μας ότι εκτός από ‘κλέφτες’ και ‘απατεώνες’ είμαστε ΚΑΙ ‘κουλτουριάρηδες’!

Εκτός των άλλων, στη γενικότερη συζήτηση που λαμβάνει χώρα για αγοραπωλησίες νησιών, πληροφορηθήκαμε από έγκυρες πηγές ότι υπάρχει ένα πολύ καλό φιλέτο στο κέντρο του Βερολίνου, το ‘Νησί των Μουσείων’  που προσφέρεται για μια πολύ συμφέρουσα επένδυση και λέμε να πάμε για μια επιτόπια έρευνα!

Αν δεν μας ικανοποιήσει η διαθέσιμη προσφορά θα αναζητήσουμε κάτι άλλο στο ευρύτερο κέντρο του Βερολίνου ή θα πεταχτούμε μέχρι τα προάστια (Die Brucke), ακόμη και μέχρι τη Δρέσδη για κάτι επιπλέον.

Ημερομηνίες: Αναχώρηση 13 ή 14/7/2010 και επιστροφή 19/7/2010

Ξενοδοχείο: Κατι απλό, αξιοπρεπές (4* ή 5*) και πολύ κεντρικό για να μετακινούμεθα με άνεση και ευκολία (Marriott ή Melia).

Δηλώστε έγκαιρα συμμετοχή γιατί το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι μεγάλο και οι θέσεις έχουν γίνει ανάρπαστες!

Παντελής Τσάβαλος

– Με οδηγούς τις Κόρες της Ακροπόλεως

Στην απόπειρά μας να παρακολουθήσουμε την διαδρομή της σκέψης και την προσπάθεια αυτοσυνειδησίας των αρχαίων Ελλήνων, που είχαμε ξεκινήσει παρατηρώντας τα αετώματα των Παρθενώνων, οδηγοί μας αυτή την φορά θα είναι οι Κόρες της Ακροπόλεως, με τις οποίες μπορούμε πια σχεδόν να συνομιλήσουμε στην θαυμάσια αίθουσα του νέου Μουσείου Ακροπόλεως.

Ας κάνουμε εδώ μια μικρή εισαγωγή για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα αυτά που βλέπουμε. Όλα αυτά τα γλυπτά είναι προσφορές. Προσφορές από ανθρώπους κάθε κοινωνικής τάξης. Έχουμε επιγραφές που μιλούν για χειρώνακτες, για πλύντριες. Μπορεί να μην ήσαν πλούσιοι, αλλά μέσα στο μυαλό τους είχαν την επιθυμία να κάνουν μια προσφορά. Έτσι ένιωθαν και έτσι θέσπισαν. Προσφορές έκαναν συνήθως για δύο λόγους, για την “απαρχή” και για την “δεκάτη”. Μία προσφορά του ενός δεκάτου για την επιτυχία ενός εγχειρήματος ήταν πράγμα πολύ συνηθισμένο. Η απαρχή ήταν ένα αφιέρωμα που έκανε κάποιος όταν κατόρθωνε να πετύχει κάτι που προσπαθούσε καιρό. Δεν ήταν από ματαιοδοξία όπως θα μπορούσε να πει κανείς κρίνοντας από την σημερινή εποχή. Ήταν ένα αφιέρωμα στους θεούς ως αναγνώριση της συμβολής τους στην επιτυχία του. Ακόμα και η πλύντρια, και ο απελεύθερος. Και εδώ είναι το εντυπωσιακό. Συνήθως οι τέχνες κατά την αρχαιότητα δοξάζουν εξουσίες και συστήματα, δεν είναι τέχνες στις οποίες μπορούμε να σκύψουμε και να καταλάβουμε τον πόνο και τον μόχθο του απλού ανθρώπου. Η Αιγυπτιακή τέχνη, η τέχνη της Μεσοποταμίας, των Σουμερίων, των Ακκάδων, των Περσών, των Μυκηναίων, δεν εμπεριείχαν ψήγματα και δείγματα του ανθρώπινου πόνου και των ανθρώπινων επιθυμιών. Αντίθετα, εδώ, τα έχουμε όλα αυτά, και μάλιστα σε κοινή θέα. Για να τα βλέπουν όλοι!

– Κεραμεικός

Την Κυριακή 25 Απριλίου 2010 επισκεφθήκαμε το Μουσείο Κεραμεικού με το Ελεύθερο Εικαστικό Εργαστήρι του Χολαργού. Με αφορμή αυτή την επίσκεψη θα ακολουθήσει σειρά διαλέξεων πάνω στο θέμα.
Για μια ακόμη φορά, διπαπίστωσα ότι όσες φορές επισκέπτομαι το νεκροταφείο και το μουσείο του Κεραμεικού, πάντα έχω την αίσθηση ότι ανακαλύπτω πράγματα πρωτόγνωρα, και πάντα νοιώθω την συγκίνηση της πρώτης φοράς.

– Μια μυστική βασιλεία…

Το κείμενο που ακολουθεί, είναι απόσπασμα από ένα ωραιότατο δοκίμιο που έχει γράψει ο Ζαν Ζενέ για τον Αλμπέρτο Τζιακομέττι. Όποτε το διαβάζω, αισθάνομαι ότι αποπνέει μια Παπαδιαμάντεια θρησκευτικότητα — χωρίς να μπορώ να προσδιορίσω ακριβώς τον λόγο. Πότε άλλοτε θα ήταν ο καταλληλότερος χρόνος να το διαβάσουμε, αν όχι τώρα, στο μέσον της Μεγάλης Εβδομάδας; Καλό Πάσχα σε όλους!

«Ίσως δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει νοιώσει εκείνο το είδος θλίψης, αν όχι τρόμο, διαπιστώνοντας ότι ο κόσμος και η ιστορία του μοιάζουν αιχμάλωτοι μια αναπόδραστης κίνησης, που κάθε μέρα παίρνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις και που, για λόγους ολοένα και πιο ασήμαντους φαίνεται να επικεντρώνεται στις εφήμερες μόνο αλλαγές του ορατού κόσμου. Ο ορατός κόσμος, όμως, είναι όπως είναι, κι εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε σχεδόν τίποτα για να τον αλλάξουμε. Νοσταλγεί λοιπόν κανείς έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος, αντί να επικεντρώνεται με τόση εμμονή πάνω στο οπτικό φαινόμενο, θα καταγινόταν με το να απαγκιστρωθεί απ’ αυτό, όχι μόνο αποποιούμενος κάθε είδους τέτοια δραστηριότητα, αλλά απογυμνώνοντας τον εαυτό του μέχρις ότου ανακαλύψει εκείνο το κρυφό σημείο, που είναι μέσα μας και που υπήρξε πάντα το μοναδικό ορμητήριο μιας διαφορετικής και αναμφίβολα πιο ηθικής περιπέτειας…

– Ένα μεγάλο βήμα για την ανθρώπινη αυτοσυνειδησία

Με οδηγό τα αετώματα των πρώτων Παρθενώνων

Σε κάθε επίσκεψή μου στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης, βλέπω ότι οι ακροατές μου, πέρα από τον θαυμασμό τους για την αναμφισβήτητη καλλιτεχνική και ιστορική αξία των εκθεμάτων, πάντοτε ενδιαφέρονται να κατανοήσουν πως μεταφράζονται όλα αυτά σε όρους ανθρώπινης σκέψης και αυτοσυνειδησίας.

Ας κάνουμε λοιπόν μαζί μια απόπειρα να παρακολουθήσουμε την αγωνιώδη προσπάθεια των αρχαίων Ελλήνων να κατανοήσουν την φύση τους και να ερμηνεύσουν και διαχειριστούν το σύμπαν μέσα στο οποίο ζούσαν. Η περίοδος στην οποία θα αναφερθούμε δεν ήταν παραπάνω από ογδόντα χρόνια, αλλά στην διάρκειά της οι αλλαγές που έγιναν στην ανθρώπινη σκέψη ήταν κοσμογονικές. Δεν είναι τυχαίο ότι αμέσως μετά ακολουθεί ο χρυσός αιώνας. Οδηγοί μας σε αυτή την πορεία θα είναι τα γλυπτά της Ακρόπολης και ειδικότερα τα αετώματα των δύο παλαιότερων ναών, του Εκατόμπεδου και του Προπαρθενώνα, που έχουμε πια την ευτυχία να τα βλέπουμε εκτεθειμένα στο νέο Μουσείο της Ακροπόλεως.

– Επίσκεψη στα Ιερά της Ακροπόλεως (βίντεο)

Ανέβασα σήμερα δύο νέα βίντεο που νομίζω ότι έχουν κάποιο ενδιαφέρον.  Προέκυψαν από την πρόσφατη επίσκεψη στο νέο Μουσείο της Ακροπόλεως και το κύριο θέμα που πραγματεύονται είναι το ερώτημα: Για ποιον λόγο πήγαινε ο αρχαίος Αθηναίος να επισκεφθεί τα Ιερά της Ακροπόλεως (στις Κλιτύες και πάνω στον Βράχο); Ποιο ήταν το νόημα αυτών των επισκέψεων; Ήταν μια απλή εκτέλεση των θρησκευτικών του καθηκόντων, ή μήπως προσπαθούσε να νοηματοδοτήσει την ζωή του και το σύμπαν που τον περιέβαλλε;

Για να τα δείτε, επισκεφθείτε την σελίδα ΒΙΝΤΕΟ.

– Στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης

Το Σάββατο 20 Μαρτίου 2010 με το Εργαστήρι Έκφρασης και Δημιουργίας επισκεφθήκαμε το νέο Μουσείο της Ακρόπολης σε μια απόπειρα να ακολουθήσουμε την διαδρομή του αρχαίου Αθηναίου καθώς ανέβαινε από τα ιερά των Κλιτύων μέχρι να φθάσει στον Παρθενώνα. Προσπαθήσαμε να αντιληφθούμε τι έβλεπε, τι κατανοούσε και τι ήλπιζε ο άνθρωπος κάνοντας αυτή την διαδρομή. Και φυσικά, μέσα από όλη αυτή πορεία, προσπαθήσαμε να αντιληφθούμε τις αλλαγές που υφίστατο το ιδεολογικό σύμπαν με βάση το οποίο ο αρχαίος άνθρωπος κατανοούσε τον κόσμο και τον εαυτό του.

Εντός των ημερών θα αναρτήσω ένα κείμενο και βίντεο πάνω στο θέμα αυτό. Μέχρι τότε μπορείτε να διαβάσετε ένα παλαιότερο κείμενο που είχα αναρτήσει τον Δεκέμβριο 2009 σχετικά με τίτλο “Μικρό Οδοιπορικό στο νέο Μουσείο Ακροπόλεως“.

– 50.000 επισκέψεις!

Όπως ίσως παρατήρησαν οι επισκέπτες του ιστολογίου μου, χθες συμπληρώθηκαν 50.000 επισκέψεις. Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο αριθμό, που δεν είχα φανταστεί ότι μπορούσε να γίνει. Το γεγονός ότι κάποιοι βρίσκουν ενδιαφέρον σε αυτά που γράφω και αυτά που λέω, μου δίνει ιδιαίτερη ικανοποίηση και με ενθαρρύνει να συνεχίζω. Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους.

– Στην Εθνική Πινακοθήκη

Την Κυριακή 14 Μαρτίου 2010 με τον Σύλλογο Φίλων του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή επισκεφθήκαμε την μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης για να μιλήσουμε για την απεικόνιση της φύσης στην νέα Ελληνική τέχνη. Η εκδήλωση αυτή ήταν στα πλαίσια της σειράς διαλέξεων και επισκέψεων που κάνουμε με θέμα την απεικόνιση της φύσης στην τέχνη.

Για την καλύτερη κατανόηση του θέματος, δημοσίευσα χθες ένα κείμενο με τίτλο “η Φύση στην νέα Ελληνική τέχνη” που νομίζω ότι αποτελεί μια καλή εισαγωγή στο θέμα.

Από την επίσκεψη αυτή δημιουργήθηκαν τέσσερα βίντεο που ελπίζω ότι έχουν κάποιο ενδιαφέρον. Για να τα δείτε, πηγαίνετε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ.

Τέλος, υπάρχουν και μερικές αναμνηστικές φωτογραφίες. Πατήστε εδώ για να τις δείτε.

– Στην έκθεση “Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989”

Το Σάββατο 13 Μαρτίου 2010 με το Ελεύθερο Εικαστικό Εργαστήρι του Χολαργού επισκεφθήκαμε την έκθεση “Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989” στο Μουσείο Μπενάκη, η οποία πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό ετών από τη γέννηση του ζωγράφου. Η έκθεση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι ήταν η μεγαλύτερη έκθεση έργων του Γιάννη Τσαρούχη τα τελευταία χρόνια, διέτρεχε όλες τις περιόδους δημιουργίας του και άφηνε να διαφανούν με εξαιρετικό τρόπο οι αναζητήσεις και οι κατακτήσεις μιας μεγάλης, καθαρής  ζωγραφικής.

– Η Φύση στην νέα Ελληνική τέχνη

Στην Ευρωπαϊκή τέχνη, η έννοια της φύσης μέχρι τον 16ο αιώνα δεν υπάρχει σαν αυτοτελής εικονογραφική αντίληψη. Εννοώ ότι οι καλλιτέχνες δεν ζωγραφίζουν την φύση διότι ο άνθρωπος δεν είναι απέναντι από την φύση και έξω από αυτήν και δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει ως εξωτερικός παρατηρητής. Ο άνθρωπος είναι ένα κομμάτι της φύσης οπότε ζωγραφική της φύσης δεν υπάρχει σαν αυτόνομο είδος. Εμείς, θεωρούμε αυτονόητο ότι σε ένα μουσείο ή σε ένα σπίτι θα δούμε ένα τοπίο, μια τοπιογραφία. Επαναλαμβάνω, ότι αυτό δεν υπάρχει σαν αυτόνομο είδος μέχρι την στιγμή που ο άνθρωπος αποδεσμεύεται από το σύνολο στο οποίο ανήκει, βγαίνει έξω και μπορεί να αντικρύσει την φύση βλέποντάς την από την άλλη πλευρά. Και τότε αρχίζουν να τον απασχολούν και άλλα στοιχεία, όπως η προοπτική απόδοση κλπ. Αυτό, στην Τέχνη συμβαίνει τον 16ο αιώνα.

– Η απεικόνιση της Φύσης στην αρχαία Ελληνική τέχνη

Στις 17 Ιανουαρίου 2010 παρουσίασα μια διάλεξη με θέμα “Η απεικόνιση της Φύσης στην αρχαία Ελληνική τέχνη” στο αμφιθέατρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών. Ο τόπος της διάλεξης ήταν ο ιδανικός για ένα τέτοιο θέμα, διότι –  αμέσως μετά την διάλεξη – είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε τα ίδια τα εκθέματα για τα οποία μιλήσαμε. Η χρονική περίοδος για την οποία μιλήσαμε ήταν αρκετά εκτεταμένη, αρχίζοντας από τα Νεολιθικά χρόνια και φθάνοντας μέχρι το τέλος της Μυκηναϊκής εποχής. Όπως είναι ευνόητο, ένα τέτοιο θέμα θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ολόκληρης σειράς διαλέξεων, και το γεγονός ότι μπορέσαμε να πούμε και να δούμε τόσο πολλά σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα είναι αφ’ εαυτού μεγάλη επιτυχία.

Η διάλεξη και η επίσκεψη διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Φίλων του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή.

Στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ έχω ανεβάσει δύο βίντεο σχετικά με δύο θέματα με τα οποία ασχοληθήκαμε.

Μπορείτε να δείτε μερικές φωτογραφίες από την εκδήλωση, πατώντας εδώ.

Τελειώνοντας, θα ήταν άδικο να μην αναφέρουμε πόσο φιλικό και εξυπηρετικό ήταν το προσωπικό του Εθνικού Αρχαιολογικού  Μουσείου, γεγονός που συνέβαλε στην επιτυχία της εκδήλωσής μας.

– Μικρό οδοιπορικό στο νέο Μουσείο Ακροπόλεως

Βλέποντας κανείς το νέο μουσείο από ψηλά, βλέπει ότι αποτελείται από το πάνω και το κάτω μέρος. Το κάτω μέρος ακολουθεί την κλίση του κτιρίου Βάιλερ, ενώ το πάνω έχει περιστραφεί κατά 23 μοίρες έτσι ώστε να ακολουθεί την κλίση του ίδιου του Παρθενώνα. Ακολουθήθηκε και η μορφή του Παρθενώνα. Ο Παρθενώνας είναι ένας ναός περίπτερος και έχει φυσικά ένα σηκό. Το ίδιο έγινε και στο πάνω μέρος του νέου μουσείου. Δόθηκε και ο ίδιος προσανατολισμός, πράγμα πολύ σημαντικό, διότι το φως πέφτει ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που έπεφτε στον Παρθενώνα, ακριβώς με την ίδια γωνία πρόσπτωσης. Επομένως, το αέτωμα π.χ. το βλέπει ο επισκέπτης όπως ακριβώς φωτισμένο το έβλεπε και ο επισκέπτης του Παρθενώνα.

– Αρχαία Ελληνική αγγειογραφία: μια σύντομη εισαγωγή

Στο βάθος του χρόνου, από την όγδοη χιλιετία έχουμε τα εξαιρετικά νεολιθικά αγγεία, η διακόσμηση των οποίων αποδίδει σχήματα που απ’ όσο μπορούμε να καταλάβουμε είναι η εικονοποιημένη κίνηση των ανθρώπων στις καθημερινές τους ασχολίες: το όργωμα με την κίνηση βουστροφηδόν, οι φλόγες που τυλίγουν ένα αγγείο και το μετατρέπουν από χώμα σε ένα στερεό δοχείο. Όλα αυτά, για τον νεολιθικό άνθρωπο, που ζει για πρώτη φορά σε μια μόνιμη εγκατάσταση, αποτελούν ένα μικρό θαύμα. Το μικρό θαύμα του ανθρώπου, που μπορεί να ορίσει την ζωή του, να την πάρει στα χέρια του, να έχει αποθέματα, να έχει καλή οργάνωση των βιοτικών του αναγκών. Όταν λοιπόν έρχεται η ώρα να τα απεικονίσει όλα αυτά — να ζωγραφίσει δηλαδή διάφορα σχέδια πάνω σε ένα αγγείο για να το κάνει πιο όμορφο — έρχεται απέναντι σε αυτό το ερώτημα: Τι είναι αυτό που χαρακτηρίζει την ζωή μου; Πως οι καθημερινές μου κινήσεις μπορούν να με κάνουν πιο ασφαλή και πιο ευτυχισμένο στην κοινότητα που ζω; Απ’ ό,τι φαίνεται στα νεολιθικά χρόνια αυτή είναι η κυρίαρχη αντίληψη των γεωμετρικών μοτίβων που υπάρχουν στα αγγεία.

– Ένα εννοιολογικό σύμπαν στον πηλό

Tην Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2009 έδωσα μία διάλεξη με θέμα “Ένα εννοιολογικό σύμπαν στον πηλό ή Μία πιο προσεκτική ματιά στην Αρχαία Ελληνική Αγγειογραφία” στο Μαρούσι, εκεί που για δεκαετίες ολόκληρες άκμασε η κεραμική τέχνη. Η πρωτοβουλία για την διάλεξη ήταν του κεραμίστα Μιχάλη Σκλάβαινα, δάσκαλου της κεραμικής στο Εργαστήρι Κεραμικής του Δήμου Αμαρουσίου.

Την εκδήλωση, που έλαβε χώρα στον φιλόξενο χώρο του Δημαρχιακού Μεγάρου Αμαρουσίου, τίμησαν με την παρουσία τους ο δήμαρχος Αμαρουσίου κ Γ. Πατούλης, ο πρόεδρος της Επιχείρησης Τέχνης και Πολιτισμού Δήμου Αμαρουσίου κ Ν. Πέππας, πολλοί επώνυμοι κεραμίστες και πλήθος κόσμου.

Διαβάσετε ένα σύντομο εισαγωγικό σημείωμα για την αρχαία Ελληνική αγγειογραφία.

– Γυναικών Λατρείες

Στις 30 Νοεμβρίου 2009 έκλεισε η έκθεση Γυναικών Λατρείες: Τελετουργίες και καθημερινότητα στην κλασική Αθήνα που διοργάνωσε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.

Είχαμε την ευκαιρία να δούμε κάποια αριστουργήματα της ελληνικής τέχνης από μουσεία του εξωτερικού, όπως τη λευκή λήκυθο του Ζωγράφου του Πανός από το Ερμιτάζ, με τη θαυμάσια απεικόνιση της Αρτέμιδος με τον κύκνο, τον ερυθρόμορφο ελικωτό κρατήρα του Ζωγράφου του Κλεοφώντος από τη Φερράρα και πολλά άλλα.

– Δύο εκπομπές για τον Στίβεν Μίλλερ στην Ελληνική τηλεόραση

Για τον Καθηγητή Στίβεν Μίλλερ και την μακρόχρονη παρουσία του στην Νεμέα δεν χρειάζεται να πούμε πολλά λόγια. Η αυθεντία του και το έργο του, άλλωστε, έχουν παγκόσμια αναγνώριση. Αυτόν λοιπόν τον ακούραστο και συνεπή αρχαιολόγο που επί 36 χρόνια ανασκάπτει, αναστηλώνει, ερευνά και διαφυλάσσει τον αρχαιολογικό τόπο της Νεμέας και ολόκληρη την περιοχή, θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα μέσα από δύο εκπομπές της τηλεόρασης. Μην τις χάσετε.

Στην ΕΤ3 την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2009 και ώρα 11:00 μ.μ., θα προβληθεί η εκπομπή Ο “Ιντιάνα” Μίλλερ, η Νεμέα, και τα ίχνη των Μακεδόνων.

Στην ΕΤ1  την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009 και ώρα 9:00 μ.μ., η εκπομπή Παρασκήνιο θα είναι αφιερωμένη στον Μίλλερ.

Ο Στίβεν Μίλλερ με το χιούμορ και την σεμνότητα που τον διακρίνει έκανε το εξής σχόλιο για το γεγονός ότι θα γίνουν δύο εκπομπές γι’ αυτόν μέσα σε μία εβδομάδα: It seems that Miller Week is upon us – a little embarrassing, but I promise it won’t happen again.

– Φωτογραφίες από την Μπιενάλε της Βενετίας

Φαίνεται πια ότι ολοκληρώνεται σιγά-σιγά η δημοσίευση στο ίντερνετ όλου αυτού του τεράστιου όγκου φωτογραφιών από την 53η Μπιενάλε της Βενετίας. Ο σκοπός της δημοσίευσης όλων αυτών των εκατοντάδων φωτογραφιών δεν είναι μόνο για να θυμίζουν μια ωραία εκδρομή σε όσους συμμετείχαν, αλλά και για να αποτελέσουν πολύτιμο και βοηθητικό υλικό δεδομένου ότι με το θέμα της Μπιενάλε θα ασχοληθούμε στις περισσότερες από τις διαλέξεις μου κατά τους 2-3 προσεχείς μήνες.

Ήδη, λοιπόν, μπορείτε να δείτε τις εξής συλλογές φωτογραφιών:

Φωτογραφίες του Ανδρέα Μητραβέλλα

Φωτογραφίες του Θωμά Τσάβαλου

Φωτογραφίες του Γιώργου Τσάβαλου

Φωτογραφίες της Ελένης Ξανθοπούλου

– Τα μαθήματα αρχίζουν

Μαζί με τις βροχές του φθινοπώρου, ήρθε η ώρα και για την Ιστορία της τέχνης…

Τα μαθήματα στο Χαλάνδρι αρχίζουν τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου.

Ο πρώτος κύκλος (Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος) θα επικεντρωθεί σε ένα μεγάλο εικονικό ταξίδι στη Βενετία με αφορμή την 53 Μπιενάλε.  Εκτός από την 53 Biennale di Venezia, που θα αποτελέσει τον βασικό κορμό των διαλέξεων,  θα γίνουν εκτενείς παρουσιάσεις της έκθεσης InFinitum στο Palazzo Fortuny, της παρουσίασης της συλλογής του Pinault στην Punta della Dogana, της έκθεσης Interior Landscapes της Mona Hatoum στο Palazzo Querini-Stampalia, των ψηφιδωτών της Ραβέννας και των μεγάλων αφηγηματικών ζωγραφικών κύκλων του Vittore Carpaccio.

 Περισσότερες πληροφορίες στο Εργαστήρι Έκφρασης και Δημιουργίας, στο Χαλάνδρι.

Δηλώστε εγκαίρως συμμετοχή!

– “city.reality.show” στην “Τεχνόπολις” από την Σχολή Βακαλό

H “Τεχνόπολις” του Δήμου Αθηναίων και η Σχολή Βακαλό Art and Design, επιδιώκοντας να συμβάλλουν στη συζήτηση γύρω από το θέμα της σύγχρονης μεγαλούπολης και ειδικότερα της πόλης των Αθηνών, διοργανώνουν την περίοδο 15-29 Σεπτεμβρίου στην “Τεχνόπολις” του Δήμου Αθηναίων (Πειραιώς 100, Γκάζι) την έκθεση “city.reality.show”.

Η έκθεση επιδιώκει να μεταφέρει τις ιδέες, τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα νέων δημιουργών για το φαινόμενο της σύγχρονης μεγαλούπολης, ως του χώρου εκείνου στον οποίο αφενός υλοποιούνται οι κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, κ.ά. λειτουργίες, αφετέρου διαδραματίζονται η προσωπική ζωή και οι διαπροσωπικές σχέσεις.

– Βενετία 2009: Αντανακλάσεις

Δυο στιγμιότυπα από το μαγικό κόσμο των αντανακλάσεων όπως τον αποτύπωσε ο φακός της Σωτηρίας…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– Βενετία 2009: Saraceno

Ενα από τα πιο όμορφα και πιο δυνατά έργα της φετινής Biennale στη Βενετία είναι το έργο του Αργεντινού Tomas Saraceno με το φοβερό τίτλο ‘Γαλαξίες που σχηματίζονται κατά μήκος νημάτων, σαν σταγόνες πάνω στις κλωστές του ιστού της αράχνης’. Βρίσκεται στην τεράστια (και δύσκολη) αίθουσα του κεντρικού κτιρίου των Giardini (που το ξέραμε ως Padiglione Italia και από φέτος ονομάζεται Palazzo delle Esposizioni) και τη γεμίζει με έναν υπέροχο τρόπο. Στα πλαίσια του σκεπτικού της έκθεσης Fare Mondi / Making Worlds μας θυμίζει ότι ο κόσμος που θα θέλαμε να φτιάξουμε:

Θα συνδυάζει αισθητικά και εννοιολογικά, επιστημονικά και ποιητικά χαρακτηριστικά…

Θα είναι κομψός και διάφανος, αλλά δυνατός σαν ατσάλι…

Θα είναι πολυκεντρικός και οχι πυραμιδωτά ή κεντρικά ιεραρχημένος…

Θα είναι σταθερός και στέρεος, αλλά ταυτόχρονα αέρινος και αβαρής…

Θα συνδέεται με τον ουρανό και τη γή και θα αιωρείται ανάμεσά τους…

Θα μας δίνει πολλές εναλλακτικές διαδρομές για να φτάσουμε από το ένα σημείο στο άλλο…

Σε κάθε μια από αυτές θα ανακαλύπτουμε διαφορετικά πράγματα…

Θα μας υπενθυμίζει κομψά και διακριτικά ότι έχει επιλέξει ως βάση τη φυσική και όχι την τεχνολογική δομή…

Θα αντιπαραβάλλει στις τουρμπίνες και τους αεραγωγούς τα κοχύλια και τους ιστους της αράχνης…

Θα είναι καταφύγιο και λαβύρινθος, το όπλο μας και η φωλιά μας…

Θα είναι δύσκολος να τον διαβείς για να σου θυμίζει την προσοχή που χρειάζεται η διαχείρισή του…

– Βενετία 2009

Δεν φανταζόμασταν τί συναρπαστικές εκπλήξεις έκρυβε το PALAZZO FORTUNY στις λαβυρινθώδεις διαδρομές του!!!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– Βενετία 2009

Γυρίσαμε από την εκδρομή στη Βενετία!  Ηταν πολύ ωραία!

Περισσότερες λεπτομέρειες και εικόνες εντός των επομενων ημερών!

– Χριστίνα Στρατηγοπούλου, 1962-2009

Αντίο Χριστίνα!
Θα μας λείψει το κοριτσίστικο κέφι σου, αλλά ελπίζουμε να μας φέγγει από τα μονοπάτια τ’ ουρανού.

– Ολυμπιακοί Αγώνες

Γιατί γίνονται οι Ολυμπιακοί αγώνες; Γίνονται διότι η οριοθέτηση του εαυτού μου και των πλαισίων μου είναι μια υπόθεση πολύ δύσκολη. Λίγοι άνθρωποι καταφέρνουν να πετύχουν αυτό το πράγμα, δηλαδή να μπορούν να ελέγχουν το ζώο μέσα τους και να μπορούν να γίνονται μικροί θεοί που καταφέρνουν τα πάντα. Πολύ λίγοι. Οι αγώνες έχουν σαν στόχο να αποδείξουν ποιος από όλους εμάς μπορεί να το κάνει. Λειτουργούν, δηλαδή, ως υποκατάστατα ηρωικών πράξεων. Αυτό, δηλαδή, που παλαιότερα έκανε ο Ηρακλής και ο Θησέας. Ο ηρωισμός είναι η υλική έκφραση της συλλογικής μας ανάγκης “να μπορούσαμε να πετύχουμε αυτό που επιδιώκουμε”. Θέλουμε να καταφέρουμε κάτι και γι’ αυτό βρίσκουμε μια μορφή που μπορεί να το καταφέρει, διότι εμείς δεν μπορούμε μόνοι μας, ούτε ατομικά, ούτε συλλογικά. Αλλά ο Ηρακλής μπορεί. Ο Θησέας μπορεί. Αυτές οι μυθικές φιγούρες είναι, ουσιαστικά, αυτή η υλοποίηση. Επειδή όμως πια, τον έκτο, τον πέμπτο και τον τέταρτο αιώνα, ξέρουμε ότι ο Ηρακλής και ο Θησέας δεν υπάρχουν, πρέπει να βρούμε ανάμεσά μας ποιος είναι ο κοντινότερος στον Ηρακλή. Και αυτό σημαίνει ότι κάποιος από εμάς, νέος, άνδρας, ωραίος και ικανός, θα πρέπει να στερηθεί και να κοπιάσει, και να αποδείξει ότι έχει την ικανότητα στερούμενος να πετύχει έναν άθλο. Και αυτός ο ένας είναι αυτός που θα λειτουργήσει ως το νέο υποκατάστατο του ήρωα, σε μια εποχή που δεν πιστεύει πια σε ήρωες, και πρέπει τους ήρωες να τους βγάζει εκ των ενόντων. Γι’ αυτό, άλλωστε, υπάρχει μόνο ένας νικητής στους Ολυμπιακούς αγώνες, και δεν υπάρχει δεύτερος και τρίτος όπως έχουμε εμείς. Όλοι οι άλλοι, εκτός από τον πρώτο, αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ικανοί ως σύμβολα ηρώων.

– Ολυμπία

Με το Εργαστήρι Τέχνης της Χαλκίδας επισκεφθήκαμε τον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο της Ολυμπίας. Από όσα είπαμε στην διάρκεια της επίσκεψής μας, επέλεξα τρία βίντεο που νομίζω ότι έχουν κάποιο ενδιαφέρον. Ελπίζω ότι σε μερικές μέρες θα είμαι σε θέση να ανεβάσω ένα κείμενο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.

Δείτε επίσης ένα φωτογραφικό λεύκωμα από την επίσκεψη στην Ολυμπία.

– Λίγα λόγια για την Βυζαντινή τέχνη

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο μου έδωσε η έκθεση Byzantium 330-1453 της Royal Academy of Arts του Λονδίνου, που τελειώνει αυτές τις μέρες, την οποία είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ την περίοδο των διακοπών.

Όταν βλέπω Βυζαντινή τέχνη αισθάνομαι κάτι που έχω νοιώσει μόνο με τον μοντερνισμό. Αισθάνομαι δηλαδή ότι το ίδιο το υλικό έχει την δυνατότητα να αποκαλύπτει κάτι. Στον μοντερνισμό, το θέμα σιγά-σιγά υποχωρεί και το ενδιαφέρον στρέφεται στα υλικά με τα οποία ο καλλιτέχνης διαπραγματεύεται το θέμα. Κάποτε στην ζωγραφική μας ενδιέφερε το τι είναι αυτό που απεικονίζεται. Στον μοντερνισμό δεν μας ενδιαφέρει τόσο πολύ το “τι”, με την έννοια ότι στα έργα του Καντίνσκι, του Κλεε ή του Μαξ Ερνστ μπορεί να ακυρώσουμε την ερώτηση “τι βλέπω τώρα;” και, εν τούτοις, τα έργα να συνεχίσουν να έχουν νόημα. Δηλαδή, βλέπουμε κάτι χωρίς να καταλαβαίνουμε τι ακριβώς βλέπουμε (κρίνοντας με παραστατικούς όρους) και, παρ’ όλα αυτά, συνεχίζει να μας αρέσει. Αν ρωτήσουμε κάποιον “τι σου αρέσει, αφού δεν καταλαβαίνεις τι βλέπεις;” είναι δυνατόν να πάρουμε την απάντηση “μ’ αρέσουν πολύ τα χρώματα, η σύνθεση, ο τρόπος που είναι βαλμένα, ο ρυθμός …”. Αυτό το κάνει ο μοντερνισμός, ο οποίος προσπαθεί να απαλλαγεί από την δυναστεία του θέματος, και να μετατοπίσει το ενδιαφέρον στα ζωγραφικά υλικά.

– Για την Αιγυπτιακή τέχνη

Όσα έγραψα για την Συλλογή Αιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου καθώς και τα τέσσερα βίντεο που ανέβασα, φαίνεται ότι προκάλεσαν ενδιαφέρον και πολλοί μου ζήτησαν πληροφορίες για την Συλλογή. Γράφω, λοιπόν, τα παρακάτω για να βοηθήσω όσους θέλουν να την επισκεφτούν.

Όταν βλέπουμε την Αιγυπτιακή τέχνη, επειδή αφορά μια περίοδο χιλιάδων ετών, η οποία ωστόσο διατηρεί τα βασικά της χαρακτηριστικά τα οποία στηρίζονται σε μία σειρά από παραμέτρους, θα πρέπει να επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας περισσότερο στον συσχετισμό αυτών των παραμέτρων με το γενικότερο κλίμα που ωθεί τους ανθρώπους να κάνουν τα συγκεκριμένα έργα τέχνης με τον συγκεκριμένο τρόπο, και όχι τόσο σε μορφολογική αισθητική ανάλυση του κάθε μεμονωμένου αντικειμένου. Στην περίπτωση της Αιγύπτου αυτό είναι πολύ βασικό. Να καταλάβουμε γιατί έκαναν αυτά τα πράγματα. Ποια ήταν η λειτουργία τους; Τι ώθησε τους ανθρώπους να κατασκευάσουν τις συγκεκριμένες μορφές;

– Η Αιγυπτιακή Συλλογή

Μια επίσκεψη στην Συλλογή Αιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου

Πόσοι γνωρίζουν ότι το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας έχει μία αξιόλογη συλλογή Αιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων; Και όμως, το Μουσείο διαθέτει μια μικρή αλλά σημαντική συλλογή, η οποία από το 2008 εκτίθεται σε δικές της αίθουσες.

Για την ιστορία, η συλλογή προέρχεται από τις δωρεές δύο Αιγυπτιωτών ομογενών. Ο Ιωάννης Δημητρίου από την Λήμνο δώρισε στο Μουσείο την συλλογή που είχε δημιουργήσει αγοράζοντας αρχαιότητες στην Αλεξάνδρεια από το 1880 έως το 1885. Ο Αλέξανδρος Ρόστοβιτς, που έζησε στο Κάιρο, δώρισε την συλλογή που είχε δημιουργήσει το 1904. Έκτοτε, η Συλλογή εμπλουτιζόταν διαρκώς από άλλες μικρότερες δωρεές και αποκτήσεις.

– Σουπρεματισμός

Αυτές τις μέρες, στις διαλέξεις που κάνω, έχω μιλήσει αρκετές φορές για την Ρωσική Πρωτοπορία των αρχών του 20ου αιώνα, και τον Σουπρεματισμό. Γι’ αυτόν τον λόγο έκρινα σκόπιμο να παραθέσω ορισμένα αποσπάσματα από το μανιφέστο του Σουπρεματισμού του Καζιμίρ Μάλεβιτς. Αντιγράφω από το βιβλίο του Μάριο ντε Μικέλι “Οι Πρωτοπορίες της Τέχνης του Εικοστού Αιώνα” (Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, χ.χ.) σε μετάφραση Λένας Παπαματθεάκη. Είναι ένα βιβλίο που αξίζει να έχει στην βιβλιοθήκη του όποιος ενδιαφέρεται για την τέχνη του εικοστού αιώνα.

.

«Με τον όρο σουπρεματισμός εννοώ την υπεροχή της καθαρής αίσθησης στις εικαστικές τέχνες.

Τα φαινόμενα της αντικειμενικής φύσης αυτά καθεαυτά, για τους σουπρεματιστές δεν έχουν καμιά σημασία – η καθαρή αίσθηση, στην πραγματικότητα, είναι εντελώς ανεξάρτητη από το περιβάλλον στο όποιο γεννήθηκε. (…)

Για τον σουπρεματιστή άξιο λόγου θα είναι πάντα εκείνο το εκφραστικό μέσο που επιτρέπει μια έκφραση όσο το δυνατόν πιο γεμάτη από καθαρή αίσθηση, πράγμα που είναι ξένο προς τη συνηθισμένη αντικειμενικότητα.

Για τον σουπρεματιστή το αντικείμενο καθεαυτό είναι χωρίς νόημα και οι αναπαραστάσεις της συνείδησης δεν έχουν καμιά αξία. (…)

Καταλήγει σε μια έρημο όπου τίποτα δεν είναι αναγνωρίσιμο έκτος από την αίσθηση.

– Τα αγγεία στην καθημερινή ζωή κατά την αρχαιότητα

Μια μικρή εισαγωγή για όσους σκοπεύουν να επισκεφθούν την έκθεση του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως “Νόστοι: Επαναπατρισθέντα Αριστουργήματα”

Τα αγγεία περιέχουν μια εικονογραφία που την συναντά κανείς ευρύτατα στην αρχαιότητα. Ένα αγγείο δεν προοριζόταν για αισθητική απόλαυση. Η αισθητική απόλαυση προκύπτει από την δευτερεύουσα λειτουργία του. Η κύρια αποστολή ενός αγγείου ήταν χρηστική. Ήταν δηλαδή ένα χρηστικό αντικείμενο. Οι άνθρωποι της αρχαιότητας χρησιμοποιούσαν τα αγγεία για συγκεκριμένους λόγους της καθημερινής ζωής. Η καθημερινότητά τους ήταν κατακλυσμένη από εικόνες σε αγγεία. Αυτό που έλεγε η Claude Berard μιλώντας για μια Πόλη των Εικόνων (a City of Images) είναι ακριβώς αυτό το πράγμα. Ήταν δηλαδή μια πόλη όπου εγώ, ο πολίτης, βομβαρδιζόμουν διαρκώς από εικόνες, και στην προσπάθειά μου να τις αποκρυπτογραφώ, συγκροτούσα σιγά-σιγά ένα εννοιολογικό σύμπαν — συλλογικό και ατομικό.

– Μερικές σκέψεις του Νίτσε για την τέχνη

Επιλέγω σήμερα ένα κείμενο που δίνει την δυνατότητα να προσεγγίσουμε το θέμα της εκτίμησης της τέχνης από διαφορετική οπτική γωνία. Αναφέρομαι στην άποψη που έχουν πολλοί ότι όλα τα μεγάλα έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και ότι τα σύγχρονα έργα υστερούν. Πρόκειται για ένα απόσπασμα από τους “παράκαιρους στοχασμούς” του Φρειδερίκου Νίτσε, που γράφτηκαν μεταξύ 1873 και 1876 και αναφέρονται στην κακή επίπτωση που έχει ο ιστορισμός (ο ιστορικός υπερκορεσμός) πάνω στην ζωή.

 

«Ας φανταστούμε τις ατάλαντες ή τις ελάχιστα προικισμένες καλλιτεχνικές φύσεις να έχουν θωρακιστεί και αρματωθεί με την μνημειακή ιστορία της τέχνης: ενάντια σε ποιους θα στρέψουν τώρα τα όπλα τους; Ενάντια στους προπατορικούς εχθρούς τους, στα ισχυρά καλλιτεχνικά πνεύματα, συνεπώς ενάντια στους μόνους οι όποιοι μπορούν να διδαχθούν από εκείνη την ιστορία αληθινά, δηλαδή για χάρη της ζωής, και να μετουσιώσουν ό,τι έμαθαν σε υψηλότερη πράξη. Αυτονών ο δρόμος εμποδίζεται, αυτονών ο ορίζοντας σκοτεινιάζει, όταν κάποιοι αρχίζουν να χοροπηδούν με αδιάπτωτο ζήλο γύρω από ένα μισοκατανοημένο μνημείο μιας μεγάλης εποχής του παρελθόντος όπως γύρω από ένα είδωλο, σαν να ‘θελαν να πουν: “Κοιτάξτε, αυτό είναι ή αληθινή και πραγματική τέχνη, τί ενδιαφέρεσθε για όσους τώρα ανδρώνονται και τώρα βούλονται!”.

– Το “Δια-αισθητικό” του Jean Baudrillard

Έτυχε να δω και να ακούσω ορισμένα πράγματα τον τελευταίο καιρό πάνω στην τέχνη και γενικότερα στον πολιτισμό που με έκαναν να αισθανθώ πόσο διαχρονική αξία συνεχίζει να έχει και σήμερα — σχεδόν 20 χρόνια μετά — το δοκίμιο του Jean Baudrillard πάνω στην “trans-esthétique” (το “δια-αισθητικό” όπως αποδόθηκε στην Ελληνική μετάφραση). Ο πρόσφατα χαμένος Γάλλος φιλόσοφος, κοινωνιολόγος, κοινωνικός σχολιαστής και φωτογράφος, Jean Baudrillard, πάντοτε τάραζε τα νερά με τις σκέψεις του και τις απόψεις του. Δεν δίσταζε να μιλάει για τον “εκχυδαϊσμό της τέχνης και την αισθητικοποίηση του χυδαίου” (banalisation de l’art et l’esthétisation de la banalité) καθώς και για μία τέχνη που έχει ξεπεράσει τα τελικά όριά της (un art hypertélique, passé au-delà de ses finalités). Αντιγράφω παρακάτω ένα απόσπασμα, αλλά συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε ολόκληρο το δοκίμιο (και το βιβλίο).

 

«Παράξενη όψη εμφανίζει ο καλλιτεχνικός κόσμος. Θα ‘λεγε κανείς πώς υπάρχει μια στάση [με την ιατρική έννοια του όρου] στην τέχνη και την έμπνευση. Λες και αυτό που αναπτύχθηκε υπέροχα επί κάποιους αιώνες ξαφνικά ακινητοποιήθηκε, παρέλυσε μπροστά στην ίδια την εικόνα του και τον ίδιο τον πλούτο του. Πίσω απ’ όλη τη σπασμωδική κίνηση της σύγχρονης τέχνης υπάρχει ένα είδος αδράνειας, ένα πράγμα που δεν καταφέρνει πια να ξεπεράσει τον εαυτό του και γυρίζει γύρω-γύρω από τον εαυτό του με όλο και ταχύτερη επανεμφάνιση. Στάση, σε ό,τι αφορά τη ζωντανή μορφή της τέχνης και την ίδια στιγμή εξάπλωση, θυελλώδης υπερθεματισμός, άπειρες παραλλαγές σε ό,τι αφορά τις προγενέστερες μορφές (πρόκειται για την κινούμενη καθεαυτήν ζωή των νεκρών πραγμάτων). Κι όλα αυτά είναι απολύτως λογικά: έχει όπου υπάρχει στάση υπάρχει και μετάσταση. Εκεί όπου παύει να οργανώνεται μια ζωντανή μορφή, εκεί όπου παύει να λειτουργεί ένας κανόνας του γενετικού παιχνιδιού (περίπτωση καρκίνου), τα κύτταρα αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ατάκτως. Κατά βάθος, μέσα στη σημερινή αταξία της τέχνης μπορούμε να διαβάσουμε μια ρήξη στο μυστικό κώδικα της αισθητικής, όπως στην περίπτωση κάποιων βιολογικών αταξιών μπορούμε να διαβάσουμε μια ρήξη στο γενετικό κώδικα.

– Τέσσερις διαλέξεις για την Προκολομβιανή Τέχνη

Τον Νοέμβριο 2008 παρουσίασα μια σειρά τεσσάρων διαλέξεων στην αίθουσα της Ελληνικής Εστίας στην Κηφισιά, με θέμα την Προκολομβιανή Τέχνη. Το θέμα αυτού του κύκλου ήταν οι πολιτισμοί που αναπτύχθηκαν στο Μεξικό, την Ονδούρα και την Γουατεμάλα, πολιτισμοί που μας εκπλήσσουν με τη διαφορετικότητά τους όσον αφορά την κοινωνική δομή, τις θρησκευτικές δοξασίες, την τεχνολογία και την τέχνη τους. Πολιτισμοί που πέτυχαν πολλά παρ’ ότι τους έλειπαν πράγματα αυτονόητα για τους πολιτισμούς του υπόλοιπου κόσμου: τροχός, μέταλλα, υποζύγια.
Για να ολοκληρωθεί το θέμα της Προκολομβιανής Αμερικής, με τους πολύ σημαντικούς πολιτισμούς της Νοτίου Αμερικής, μάλλον θα χρειαστεί άλλη μια σειρά διαλέξεων κάποια στιγμή μέσα στο 2009.

– El Greco: Μουσική και video art

Μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση, που θα συνδυάζει video art της Ρένας Τσαγγαίου και δύο μουσικά έργα του Jón Leifs και του Φίλιππου Τσαλαχούρη με τίτλο El Greco (του 1965 και 2005 αντιστοίχως) εκτελεσμένα από το Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο, θα έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στις 22 και 23 Νοεμβρίου 2008 στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Θεοχαράκη.

Δείτε περισσότερα στο
http://www.thf.gr/default.aspx?lang=el-GR&loc=1&&page=620&eventid=29

– Ο αρχαιοελληνικός ναός του Μάρτιν Χάιντεγκερ

Ναός του Απόλλωνος, Αρχαία Κόρινθος

Μιλώντας προσφάτως σε αγγλόφωνο ακροατήριο στην Καρδαμύλη για την Αρχαία Ελληνική τέχνη, η συζήτηση έφθασε στους αρχαίους ναούς και την μορφή της λατρείας. Μου ήρθαν στο νου και χρησιμοποίησα μερικές φράσεις από το ωραίο κείμενο του Χάιντεγκερ Το έργο τέχνης και η αλήθεια. Αντιγράφω εδώ μερικά πιο εκτεταμένα αποσπάσματα.

.

«Ένα οικοδόμημα, ένας αρχαιοελληνικός ναός, δεν αναπαριστά τίποτε. Απλώς στέκεται μέσα στη ρημαγμένη πετρώδη κοιλάδα. Το οικοδόμημα περικλείνει τη μορφή του θεού και της επιτρέπει να εκτίθεται μέσα σ’ αυτό το κρύψιμο, μέσα στην ιερή περιοχή που περιβάλλεται από την ανοιχτή στοά τη σχηματισμένη από κολώνες. Χάρη στον ναό παρίσταται ο θεός μέσα στον ναό. Αυτή η παρουσία του θεού είναι η επέκταση και η συνόρευση της περιοχής στην ιερότητα. Αλλά ο ναός και η περιοχή του δεν αιωρούνται μέσα στην αοριστία. Ο ναός είναι εκείνος που πρωτοσυνάπτει και συνάμα συλλέγει γύρω του την ενότητα εκείνων των οδών και σχέσεων, μέσα στις οποίες η γέννηση και ο θάνατος, η συμφορά και η ευλογία, η νίκη και η ατίμωση, η εγκαρτέρηση και η κατάπτωση διαμορφώνουν το πεπρωμένο της ανθρώπινης ουσίας. (…)

– Jorn K. Bramann: Understanding the End of Art

Συνεχίζω σήμερα την ανάρτηση αποσπασμάτων από κείμενα που νομίζω ότι θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατανόηση της σύγχρονης τέχνης (ή ακριβέστερα: στην κατανόηση του γιατί δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε την σύγχρονη τέχνη). Αυτή την φορά πρόκειται για ένα απόσπασμα από το δοκίμιο του καθηγητή Jorn K. Bramann, με τίτλο “Understanding the End of Art”.

.

«(…) Χρειάστηκε να περάσουν πολλές γενιές καλλιτεχνών μέχρι τα αντικείμενα να εξαφανιστούν εντελώς από τους ζωγραφικούς πίνακες. Στο κοινό είχε δημιουργηθεί όμως η παρεξήγηση ότι η ουσία της τέχνης είναι να απεικονίζει την πραγματικότητα (σύμφωνα με την θεωρία της μίμησης της κλασικής Ελληνικής φιλοσοφίας). Αυτή η παρεξήγηση είναι κατανοητή όταν πρόκειται για ανθρώπους που σπανίως παρατηρούν με προσοχή ένα έργο τέχνης. Και όμως, είναι εντελώς οφθαλμοφανές ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες μετά την Αναγέννηση είχαν άλλο στόχο από το να κατασκευάζουν εικόνες που αντικατόπτριζαν τον κόσμο. Ακόμη και ζωγράφοι που συνήθως τους κατατάσσουμε στους “Ρεαλιστές”, όπως π.χ. ο Ουίνσλω Χόμερ, συχνά ζωγράφιζαν θαλασσογραφίες, όπου το νερό, η άμμος και ο ουρανός ήσαν απλώς προσχήματα για να ζωγραφίσουν σχήματα και επιφάνειες που αφ’ εαυτών προσέφεραν ένα ικανοποιητικό αισθητικό αποτέλεσμα — ασχέτως του τι απεικόνιζαν.