– Το “δρασκέλισμα του αγνώστου” στην αρχαία ελληνική τέχνη

ΕΠΕΚΕΙΝΑ: Ο θάνατος και η ζωή πριν και μετά στην αρχαία Ελληνική τέχνη.

ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ

Λευκή λήκυθος από την Ερέτρια (λεπτομέρεια). Αττικό εργαστήριο του ζωγράφου του Μονάχου (440-430 π.Χ.), Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ποιές ήταν άραγε οι αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων για τον θάνατο και πως η τέχνη συνόδευε αυτό το αναπόφευκτο «δρασκέλισμα του αγνώστου»; Ποιος είναι ο ρόλος της ηθικής και της αισθητικής στις δεξιώσεις των αρχαίων Ελληνικών επιτύμβιων; Πως μπορεί η ζωγραφική των αγγείων και η γλυπτική να απεικονίσει τις ιδιαίτερες αυτές στιγμές της απώλειας και του αποχωρισμού;

Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος μικρός κύκλος διαλέξεων που γίνεται με αφορμή την έκθεση ΕΠΕΚΕΙΝΑ που πραγματοποιείται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, όπου παρουσιάζονται μια σειρά από εξαιρετικά έργα που σχετίζονται με τον θάνατο και τη ζωή μετά, στην Αρχαία Ελλάδα.

Η πρώτη διάλεξη (Παρασκευή 6/2/2015) αποτελεί μια εισαγωγή στις αρχαίες Ελληνικές αντιλήψεις για τον θάνατο και για τους τρόπους που η τέχνη τον συνοδεύει. Επικεντρώνεται περισσότερο στην αγγειογραφία και παρουσιάζει ένα μεγάλο αριθμό απεικονίσεων που σχετίζονται με τη στιγμή του θανάτου, με το πριν και το μετά.

Η δεύτερη συνάντηση (Κυριακή 8/2/2015) αποτελεί ουσιαστικά μια μεγάλη ξενάγηση / περιήγηση στην έκθεση ΕΠΕΚΕΙΝΑ που πραγματοποιείται στο Μέγαρο Σταθάτου. Εκεί, ανάμεσα σε εξαιρετικά έργα τέχνης θα έχουμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αντιλήψεις που σχετίζονται με τον Ομηρικό, τον Βακχικό-Ορφικό και τον Πλατωνικό Άδη και να θαυμάσουμε κάποια από τα ωραιότερα αντικείμενα της παγκόσμιας εικονογραφίας που απεικονίζουν τη στιγμή του θανάτου και το τελετουργικό της κηδείας.

Η τρίτη διάλεξη (Παρασκευή 13/2/2015) επικεντρώνεται στα αρχαία Ελληνικά επιτύμβια. Με αναφορά στα αρχαία Ελληνικά επιτύμβια επιγράμματα και με ιδιαίτερα πλούσιο εικονογραφικό υλικό από επιτύμβιες στήλες έρχεται σε επαφή με τον τρόπο που το «παρόν» της απεικόνισης υποκαθιστά αισθητικοποιημένο το «απόν» του φυσικού σώματος και ευρισκόμενο «αντί αυτού», λαξεμένο στην πέτρα ακυρώνει τον θάνατο μέσω της αισθητικοποίησης της ίδιας της ζωής.

Δείτε περισσότερα και κρατήστε θέση στο σάιτ του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

– Αίας

… Ο Αίας (ο Τελαμώνιος) αναδιπλώνει το σώμα και σχεδόν γονατιστός στερεώνει στον μικρό, τριγωνικό σωρό από χώμα  το σπαθί πάνω στο οποίο θα πέσει για να κόψει βίαια το νήμα της ζωής του. Το βλέμμα του είναι συγκεντρωμένο στην αργή, σχεδόν τελετουργική πράξη προετοιμασίας..  Επικρατεί σιγή, σχεδόν νεκρική, παρόλο που ο θάνατος δεν έχει εισβάλλει ακόμα στην απεικόνιση, καθώς βρισκόμαστε μετέωροι στο μεταίχμιο ανάμεσα στη ζωή και στο απόλυτο κενό… Κενό είναι και το σημείο του κράνους που αντιστοιχεί στο μάτι και που ακουμπισμένο πάνω στην ασπίδα κοιτάζει τον Αίαντα με το άδειο βλέμμα του επερχόμενου κακού. Το βλέμμα του Αίαντα, από την άλλη, είναι γεμάτο. Γεμάτο από την σταθερότητα της απόφασης του να επιλέξει το αυτοτιμωρητικό δρασκέλισμα του αγνώστου, προτιμώντας το από τη διατήρηση της ταπεινωτικής συνέχειας του γνωστού. Η ανεπαίσθητη κίνηση από το θρόισμα των φύλλων του φοινικόδεντρου στα αριστερά,  πίσω του, έρχεται σε αντίθεση με την απόλυτη ακινησία του λοφίου του κράνους στα δεξιά, μπροστά του, με το οποίο αντιστοιχίζεται συνθετικά. Το δέντρο, παρά την πιθανή ετυμολογική αναφορά στο πορφυρό χρώμα – του αίματος, ανεβαίνει και ανοίγει σαν βεντάλια, όπως τα βήματα και οι πράξεις της ζωής, μόνο που βρίσκεται πια πίσω – αριστερά όπως διαβάζουμε τη σύνθεση –  στο παρελθόν, ενώ στα δεξιά, μπροστά, βρίσκονται τα σύμβολα της βίας και του θανάτου, σε μια ασταθή ισορροπία, που σε λίγο θα οδηγήσει στην πτώση. Πάνω στην ασπίδα, εν είδει επισήματος, μορφάζει το κεφάλι της Γοργούς/Μέδουσας που κοιτάζει ταυτόχρονα εκείνον κι εμάς, τρομακτικά και κοροϊδευτικά καθώς τον παραλαμβάνει σιγά-σιγά για το τελευταίο ταξίδι στο πεδίο της ανυπαρξίας. Πάνω από την Γοργώ το ανάλογα έντονο βλέμμα στο κεφάλι του αιλουροειδούς, υπόμνηση για τα ζωώδη ένστικτα που δεν κατάφεραν να τιθασευτούν. Σε λίγο το μικρό, τριγωνικό λοφάκι του χώματος θα γίνει ο μεγάλος τύμβος που θα καλύψει το νεκρό σώμα και το σπαθί θα γίνει σήμα στην κορυφή του για να υπενθυμίζει τον γενναίο πολεμιστή που κάποτε υπήρξε και την ατυχή συγκυρία της κατάληξής του…

– Jacopo Pontormo (βίντεο)

Στον κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο”, που μόλις τελείωσε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ένα μεγάλο μέρος ήταν αφιερωμένο στον Jacopo Pontormo. Αναλύσαμε τον τρόπο που δούλευε και αναφερθήκαμε επιλεκτικά σε ορισμένα έργα του. Από αυτές τις διαλέξεις έχω ανεβάσει πέντε βίντεο που νομίζω ότι είναι αρκετά αντιπροσωπευτικά.

Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ

– Η εποχή του Facebook

Δεδομένου ότι ο περισσότερος κόσμος πλέον χρησιμοποιεί το Facebook για την ενημέρωση και την επικοινωνία του, σκέφτηκα ότι θα ήταν χρήσιμο να δημιουργήσω μια σελίδα στο Facebook.

Η διεύθυνση είναι https://www.facebook.com/PantelisTsavalosArtHistorian

Εννοείται ότι το blog θα συνεχίσει να υπάρχει και να ενημερώνεται όπως και τώρα, δεδομένου μάλιστα ότι ο κύριος όγκος του υλικού (βίντεο, κείμενα κλπ) ευρίσκεται εκεί.

Κάθε υπόδειξη δεκτή!

 

– Greco: Το Σώμα

El Greco: The Opening of the Fifth Seal (1608-1614)

«Το σώμα – που είναι για τον Greco ένα πλαστικό δεδομένο, πού αλλάζει ακατάπαυστα, και ταυτοχρόνως ένα πνευματικό και συγκινησιακό δεδομένο – είναι στο έργο του Greco ένα σημείο πού αντλεί τη σημασία του, τη δυνατή συμβολική του φόρτιση, από το σύνολο του οποίου είναι μέρος. Όλα λειτουργούν με συνδυασμούς όπως λειτουργούν οι μύθοι; ένα στοιχείο ξαναχρησιμοποιείται και υφίσταται νέα επεξεργασία. Έχουμε την εντύπωση ότι, βρισκόμαστε μπροστά σε χώρους πού αλλάζουν συνεχώς και πού κατοικούνται από ανθρώπινα σώματα. Τα προηγούμενα πρότυπα αναπαράγονται τροποποιημένα και ταυτοχρόνως φορτισμένα με νέες σημασίες. Αυτή είναι η μυθολογία του Greco, όχι με την Ελληνική ή την Ρωμαϊκή έννοια, αλλά με την έννοια ότι τα επαναλαμβανόμενα στοιχεία λειτουργούν όπως μέσα σε έναν μύθο. Διακρίνουμε την κρυφή επιθυμία του Γκρέκο να κάνει μία πραγματική κοσμογονία. Να γιατί είναι σχεδόν μάταιη ή προσπάθεια ορισμού ενός κώδικα σημείων ο όποιος να ισχύει για όλους τους πίνακες. Στα πρώτα έργα του Γκρέκο ο κανόνας του σώματος μένει πολύ κοντά στην κλασική παράδοση. Έτσι αποδεικνύεται ή δεξιοτεχνία του να αποδίδει την ανθρώπινη μορφή είτε εκ του φυσικού, είτε αντιγράφοντας τα έργα των μεγάλων ζωγράφων. Οι Μανιεριστές ζωγράφοι ένιωθαν τον πειρασμό να εγκαταλείψουν την κλασική αυστηρότητα της αναπαραστάσεως του σώματος. Γι’ αυτούς ήταν δύσκολο να αρνηθούν αυτήν την παράδοση και να παραδοθούν σε αυτό πού χαρακτηρίζεται συχνά ως «επιστροφή στον Μεσαιωνισμό στην τέχνη». Για τον Greco ήταν πολύ πιο εύκολο, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας την παιδεία του και την κοσμοαντίληψη του. Αν για την Ιταλική τέχνη η αφαίρεση και ο αντικλασικισμός ήταν κάτι ευχάριστα καινούργιο, για τη βυζαντινή τέχνη ήταν η ίδια η ουσία της αναπαράστασης. Η ανάμνηση των μακρών, αποσκελετωμένων, άκρως ιδεαλιστικών και πνευματικών μορφών των βυζαντινών εικόνων βοήθησε τον Γκρέκο να καταλάβει την εκφραστική δυνατότητα των μανιεριστικών επινοήσεων και να επωφεληθεί ώστε να δημιουργήσει μία προσωπική τεχνοτροπία ανήκουστης τόλμης. Χάρη στην ικανότητα του να χρησιμοποιεί, για δικούς του σκοπούς, μορφές πού επινόησαν άλλοι, καταφέρνει να συμφιλιώσει μορφή και περιεχόμενο – στοιχεία πού είχαν αποσυνδεθεί για τους Μανιεριστές.

– Η περίπτωση Pontormo

«Ο ζωγράφος καθορίζει το νόμο του κόσμου μες από τη ματιά του. Υπάρχει μια στιγμή που κάθε απόσταση ανάμεσα στον αντιληπτό χώρο και στον φανταστικό εξαφανίζεται. Όταν ένας ζωγράφος εργάζεται, κάθεται απέναντι στον μουσαμά. Στην αρχή ο μουσαμάς είναι άδειος — το συναίσθημα μπορεί να είναι φοβερό — κατόπιν γεμίζει. Έτσι και το τελείωσε, το έργο είναι ένας κόσμος. Καμωμένο μες από τη ματιά και για τη ματιά. Μέσα από τη ματιά τον για τη δική μας ματιά.

Όταν δουλεύει ένας ζωγράφος, κάθεται απέναντι στον μουσαμά. Όταν ό μουσαμάς γίνεται Έργο, ό καλλιτέχνης εξαφανίζεται. Μια εξαφάνιση τραγική και αναγκαία, μες στο έργο. Στην παλιά του θέση είμαστε εμείς. Ένας καλλιτέχνης απέναντι στο έργο δεν έχει ποτέ θέση. Η εμφάνιση του έργου μας δίνεται μαζί με την εξαφάνιση του δημιουργού.

Εξαφανιζόμενος, επανεμφανίζεται.

Βλέπουμε τον Jacopo da Pontormo σε κάποια γωνία του μουσαμά του, χαμένο στις σερπεντίνες του, μοναχική ανθρώπινη μορφή, εξόριστο σ’ ένα χώρο συμπιεσμένο, τριγυρισμένο από έφηβους αγγέλους και ρωμαλέες Παρθένες. Η μορφή του στην “Αποκαθήλωση” της Santa Felicità είναι Επιφάνια: μια σκιά της επανεμφάνισης στο δικό του όνειρο. Είναι κάτι περισσότερο από αυτοπροσωπογραφία, έχουμε εδώ ένα έμβλημα. Ο ζωγράφος αίφνης μας αποκαλύπτεται ταυτόχρονα με το έργο. Μέσα στον κόσμο των εικόνων, απέβη — ο ίδιος — μια εικόνα. Ένα πλάσμα της ματιάς προσφέρεται σε μας στόχος της ματιάς. Εμείς — τώρα — γεμίζουμε έναν χώρο προνομιούχο, έναν χώρο κενό. Θεωρούμε έναν κόσμο της εικόνας, τον ξαναπλάθουμε με την υπερηφάνεια της ατομικής μας ματιάς. Είμαστε πραγματικοί, ζωντανοί. Βλέπουμε ένα ίνδαλμα της φαντασίας. Η θέση πού κατέχουμε είναι μιας κάποιας εξαφάνισης. Σ’ αυτή τη θέση, την πέρα από το εύθραυστο σύνορο που διαχωρίζει την πραγματικότητα από την εικόνα της, μας περιτριγυρίζουν ματιές από τον κόσμο της όρασης. Τα μάτια της εικόνας — του πλέον φορτισμένου πάθους της ματιάς — δημιουργούν γύρω μας έναν άλλον χώρο. Μια ματιά μας έρχεται αριστερά, η άλλη πέφτει δεξιά, μια τρίτη γλιστρά πάνω από το κεφάλι μας. Και σ’ αυτό το τύλιγμα όπου η ένταση της όρασης του δημιουργού επιστρέφει στον τόπο του δικού του μαρτυρίου, μια τελευταία ματιά καρφώνεται κατευθείαν σε μας: είναι η ματιά του ζωγράφου. Μέσα από τα μάτια του ολόκληρο το έργο του μάς κοιτάζει.  Η εμφάνιση του, εκεί, μοιάζει τυχαία ενώ στην ουσία είναι ένα σύμβολο. Ένα απαλό γλίστρημα των φαντασμάτων τον αποκάλυψε.  Η θέση που κατέχει τώρα βρίσκεται πέρα από τη δική του εικόνα: είναι ένας χώρος ουδέτερος, πιο εξωπραγματικός και από αυτό το ίδιο το εξωπραγματικό της δημιουργίας. Χρειάζεται κάποιο νεύμα για να μας πούνε: νάτος, είναι εδώ. Χρειάζεται κι ένα άλλο νεύμα για να καταλάβουμε την εύθραυστη εμφάνιση του, μέσα σ’ ένα βελούδινο ένδυμα: η μορφή του μπορεί να διαλυθεί ξαφνικά σαν ένα σύννεφο.

Ο Pontormo αποκαλύπτεται στον ίδιο αυτό το χώρο των έργων του. Εδώ η ματιά δεν είναι πια ένα απλό κέντρο μιας γεωμετρικής προοπτικής. Η ανατροπή του χώρου αποσκοπεί να ενισχύσει τη δύναμη της εικόνας μέχρι την έκρηξη και την εξάπλωσή της στο πραγματικό. Έναν αιώνα πριν, η ζωγραφική προξενούσε τη ζωντανή εμπειρία της εικόνας.

Ο Pontormo είναι ο πρώτος ήρωας και το πρώτο θύμα της παράτολμης περιπέτειας του μανιερισμού.»

Απόσπασμα από το βιβλίο του Victor Ieronim Stoichita “ΜΑΝΙΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΕΛΑ: Η περίπτωση Pontormo” (μετάφραση Δ. Δεληγιάννη, εκδόσεις Νεφέλη, 1982, εξαντλημένο).

 

– Jacopo Pontormo

Jacopo Pontormo, La Deposizione (1523-1525), Museo della Certosa del Galluzzo, Firenze

Στην τρίτη διάλεξη του κύκλου διαλέξεων με γενικό τίτλο “Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο” που πραγματοποιείται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ασχοληθήκαμε με τον Ποντόρμο.

Από αυτή την διάλεξη δημιούργησα τέσσερα βίντεο που νομίζω ότι είναι αρκετά κατατοπιστικά για το έργο, την πορεία και τον τρόπο εργασίας του Ποντόρμο.

Τα βίντεο μπορείτε να τα βρείτε στην σελίδα βίντεο Jacopo Pontormo.

Το ηχητικό μέρος της διάλεξης υπάρχει στην ενότητα Podcast: Οι διαλέξεις του ΜΚΤ.

Διαβάστε μια περιγραφή του κύκλου πατώντας εδώ ή επισκεφθείτε τον ιστοχώρο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

– Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο

Jacopo Pontormo, Sacra Conversazione (1514), Santissima Annunziata, Firenze

Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου άρχισε ο κύκλος διαλέξεων με γενικό τίτλο “Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο” στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Στις πρώτες δύο συναντήσεις κάναμε μια γενική εισαγωγή στον Μανιερισμό, και προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε την πορεία που οδήγησε από την Αναγέννηση στον Μανιερισμό κάνοντας αναφορά στις καλλιτεχνικές αλλά κυρίως τις θρησκευτικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που ευνόησαν την γέννησή του.

Πάνω στο θέμα του Μανιερισμού, νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον να διαβάσετε ένα παλαιότερο κείμενό μου με τίτλο Μανιερισμός.

Ήδη έχω ανεβάσει ορισμένα βίντεο που θεωρώ ότι δίνουν μια κατατοπιστική εικόνα της σχέσης Αναγέννησης και Μανιερισμού με αναφορά σε ζωγράφους όπως ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ραφαέλο, ο Ποντόρμο, ο Ρόσο Φιορεντίνο και άλλοι. Πατήστε εδώ.

Όπως συνήθως, το ηχητικό μέρος ολόκληρων των διαλέξεων μπορείτε να το βρείτε στην ενότητα Podcast: Οι διαλέξεις του ΜΚΤ. Μπορείτε να βρείτε άλλα podcast στην κεντρική σελίδα PODCAST.

Νέα βίντεο και podcast θα προστίθενται κάθε εβδομάδα, γι’ αυτό μείνετε συντονισμένοι!

– Αρχίζουν οι διαλέξεις στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου αρχίζει ο νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Πρόκειται για έναν κύκλο 8 διαλέξεων (15 Οκτωβρίου – 10 Δεκεμβρίου 2014) που έχει τίτλο «Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο» και μελετά τις αντικλασικές και μανιεριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή ζωγραφική του 16ου αιώνα και την πρόσληψη και αξιοποίησή τους από τον Θεοτοκόπουλο.

Τα μανιεριστικά έργα δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται για την απεικόνιση του κόσμου, ούτε, ίσως, για την ερμηνεία αυτού μέσω της τέχνης. Φαίνεται να στοχάζονται περισσότερο πάνω στο νόημα της ίδιας της καλλιτεχνικής αναπαράστασης, το σκοπό και την ουσία της. Εξαρθρώνουν την αναγεννησιακή αντίληψη του χώρου, τοποθετούν την ανθρώπινη μορφή να τον ορίζει, αντί να ορίζεται από αυτόν, αντιστρέφουν ή καταργούν την καθιερωμένη ιεράρχηση των στοιχείων της απεικόνισης, διακόπτουν τη ροή του αφηγηματικού πλαισίου και αποδίδουν το φως και το χρώμα με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ τη συμβατική φυσική αναπαράσταση και προαναγγέλλουν τάσεις που προσιδιάζουν στις αναζητήσεις της μοντέρνας και της σύγχρονης τέχνης, με έμφαση στην αυτονομία και την αυτοαναφορική δύναμη των εικαστικών στοιχείων, παρά το φαινομενικά παραστατικό περιεχόμενο τους. Παρά τον αντικλασικό τους χαρακτήρα και τα έντονα στοιχεία κλονισμού των ισορροπιών της εικόνας οι μανιεριστές δημιουργούν κάποια από τα πιο ενδιαφέροντα και πιο δυνατά έργα στην ιστορία της τέχνης τα οποία αποτελούν και το αντικείμενο αυτό του κύκλου.

– Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο

Οι αντικλασικές και μανιεριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή ζωγραφική του 16ου αιώνα και η πρόσληψη και αξιοποίησή τους από τον Θεοτοκόπουλο

Νέος κύκλος 8 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

15 Οκτωβρίου – 10 Δεκεμβρίου 2014
κάθε Τετάρτη, 19:00 – 21:00

Ποια είναι άραγε η σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το αναπαριστώμενο; Τι κάνει στ’ αλήθεια η ζωγραφική; Αναπαριστά, ερμηνεύει, εκφράζει ή κάτι διαφορετικό; Από πού αντλεί τη δημοτικότητά της ανά τους αιώνες και πότε αυτή η δημοτικότητα τίθεται σε κρίση; Τι συμβαίνει όταν η ταυτοσημία ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα διασαλεύεται ή αποδομείται; Πως ικανοποιούνται οι εντάσεις που εισβάλλουν στο ρήγμα που δημιουργεί αυτή η διασάλευση; Ποια είναι η σχέση της εικόνας με την πραγματικότητα και ποια η σχέση της τέχνης με την «παραμυθία»; Γιατί δεν είναι τόσο γνωστοί οι μανιεριστές ζωγράφοι αν πρόκειται για μεγάλους καλλιτέχνες;

– Σεμινάριο ιστορίας τέχνης στην el.marneri galerie

Η φύση, η μυθολογία, ο συμβολισμός, η σύνθεση, η δομή, η αρχιτεκτονική, ο κινηματογράφος, η μόδα, ο χορός και η κίνηση είναι κάποια από τα θέματα που πραγματεύεται το νέο ετήσιο σεμινάριο ιστορίας τέχνης που παρουσιάζω στην el.marneri galerie στην Ακρόπολη.

Πρόκειται για ένα ετήσιο σεμινάριο ιστορίας Τέχνης που πραγματοποιείται σε συνδυασμό με το σεμινάριο σύγχρονου κοσμήματος που διοργανώνεται από την el.marneri galerie στο πλαίσιο των σεμιναρίων elmarneriseminars ( http://www.elmarneriseminars.com ). Το σεμινάριο ιστορίας τέχνης αρχίζει στις 2 Οκτωβρίου 2014 και ολοκληρώνεται στις 21 Mαϊου 2015. Πραγματοποιείται κάθε δεύτερη Πέμπτη στο χώρο της γκαλερί.

Η ενημέρωση για τα σεμινάρια θα γίνει σε μια ανοικτή παρουσίαση (Seminars Open Day) την Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου, στις 19:00 στην el.marneri galerie (Λεμπέση 5-7 & Πορίνου 16, Μακρυγιάννη, μετρό Ακρόπολη) σε μια διάλεξη στην οποίαν θα παρουσιαστούν το πρόγραμμα και η διάρθρωση των σεμιναρίων καθώς και μια προβολή με θέμα  «Κοσμήματα στην ιστορία της τέχνης».

– DESIGN 56

– Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι (βίντεο)

Ανέβασα σήμερα ορισμένα βίντεο από τις διαλέξεις από τις διαλέξεις που πραγματοποιούνται στην Σχολή Βακαλό και στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης τον Μάιο-Ιούνιο 2014 για την 55η Μπιενάλε της Βενετίας με τον γενικό τίτλο “Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι”. Σε αυτά τα βίντεο κάνω μια συνοπτική παρουσίαση ορισμένων εθνικών συμμετοχών, ατομικών συμμετοχών και επιλογών του επιμελητή από την Μπιενάλε. Όσο προχωρούν οι διαλέξεις και γίνεται η επεξεργασία του υλικού, θα προστίθενται κι άλλα βίντεο.

Δείτε τα βίντεο στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ / Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι

Ακούστε το ηχητικό μέρος των διαλέξεων του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ.

– Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι στη Χαλκίδα

Όνειρα και ουτοπίες, παραισθήσεις και οράματα, συνειδητές και ασυνείδητες διεργασίες, μυθολογία και τεχνολογία, επιστήμη και επιστημολογία αποτελούν ουσιαστικές πηγές έμπνευσης για τα έργα της 55ης Μπιενάλε της Βενετίας. Οι δημιουργοί των έργων, άλλοτε με ευρύτατη, άλλοτε χωρίς καθόλου εικαστική παιδεία εξερευνούν και διερευνούν τις δυνατότητες του μυαλού και του σώματος να συλλάβει και να κατανοήσει τον κόσμο γύρω τους και μέσα τους με ένα μεγάλο εύρος καλλιτεχνικών διατυπώσεων. Οι εθνικές συμμετοχές ακροβατούν ανάμεσα στην ανάγκη συγκρότησης εθνικών αφηγήσεων και στην πλήρη αποδέσμευση από αυτές με στοχαστικό προβληματισμό που συνδέει το παρόν με το παρελθόν, το τοπικό με το παγκόσμιο και το ατομικό με το συλλογικό. Όλα αυτά αποτελούν πρόσωπα, έργα και έννοιες που ευθέως ή εμμέσως συγκροτούν ένα συναρπαστικό εικαστικό πανόραμα σύγχρονης και παλαιότερης τέχνης που παρουσιάστηκε από τον Ιούνιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 στην 55η Μπιενάλε της Βενετίας με τίτλο «Το Εγκυκλοπαιδικό παλάτι».

Ο Παντελής Τσάβαλος επιχειρεί μια προσεκτική και στοχαστική ματιά σε αυτή την Μπιενάλε μέσα από ένα μεγάλο οδοιπορικό στα σημαντικότερα έργα που παρουσιάστηκαν σε αυτή την μεγάλη γιορτή της σύγχρονης τέχνης.

Η διάλεξη διοργανώνεται από το Εργαστήρι Τέχνης Χαλκίδας και θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα διαλέξεων του Νομαρχιακού Μεγάρου στη Χαλκίδα την Κυριακή 1 Ιουνίου 2014 στις 7:00 το απόγευμα. Είσοδος ελεύθερη.

– Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Την Πέμπτη 29 Μαΐου ξεκίνησε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ο κύκλος τεσσάρων διαλέξεων με τίτλο “Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι” που αφορά τις Εθνικές Συμμετοχές της 55ης Μπιενάλε της Βενετίας.

Την πρώτη ημέρα, κάναμε μια γενική εισαγωγή τόσο στον θεσμό της Μπιενάλε της Βενετίας όσο και στην 55η έκθεση που πραγματοποιήθηκε το 2013, και είδαμε ορισμένες χαρακτηριστικές συμμετοχές.

Στα πλαίσια αυτού του κύκλου διαλέξεων, θα παρουσιάσουμε και θα επισκεφθούμε το έργο του Στέφανου Τσιβόπουλου “Ιστορία Μηδέν” (History Zero), που ήταν η Ελληνική συμμετοχή στην Μπιενάλε, και το οποίο εκτίθεται αυτή την περίοδο στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της πρώτης διάλεξης.

Διαβάστε μια περιγραφή του κύκλου πατώντας εδώ ή επισκεφθείτε τον ιστοχώρο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

 

– Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι στη Βακαλό

“Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι” – Η 55η Μπιενάλε της Βενετίας

Όνειρα και ουτοπίες, παραισθήσεις και οράματα, συνειδητές και ασυνείδητες διεργασίες, μυθολογία και τεχνολογία, επιστήμη και επιστημολογία αποτελούν ουσιαστικές πηγές έμπνευσης για τα έργα της 55ης Μπιενάλε της Βενετίας. Οι δημιουργοί των έργων, άλλοτε με ευρύτατη, άλλοτε χωρίς καθόλου εικαστική παιδεία εξερευνούν και διερευνούν τις δυνατότητες του μυαλού και του σώματος να συλλάβει και να κατανοήσει τον κόσμο γύρω τους και μέσα τους με ένα μεγάλο εύρος καλλιτεχνικών διατυπώσεων. Οι εθνικές συμμετοχές ακροβατούν ανάμεσα στην ανάγκη συγκρότησης εθνικών αφηγήσεων και στην πλήρη αποδέσμευση από αυτές με στοχαστικό προβληματισμό που συνδέει το παρόν με το παρελθόν, το τοπικό με το παγκόσμιο και το ατομικό με το συλλογικό. Όλα αυτά αποτελούν πρόσωπα, έργα και έννοιες που ευθέως ή εμμέσως συγκροτούν ένα συναρπαστικό εικαστικό πανόραμα σύγχρονης και παλαιότερης τέχνης που παρουσιάστηκε από τον Ιούνιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 στην 55η Μπιενάλε της Βενετίας με τίτλο «Το Εγκυκλοπαιδικό παλάτι».

– Μουσείο Ακρόπολης

Την επόμενη εβδομάδα, την Τρίτη και την Τετάρτη το πρωί θα επισκεφτώ με ομάδες σπουδαστών μου το Μουσείο της Ακρόπολης. Η ξενάγηση ακολουθεί περισσότερο μια ανθρωπολογική και θρησκειολογική προσέγγιση και διαρκεί περίπου δυο ώρες. Υπάρχουν 2-3 διαθέσιμες θέσεις στις ομάδες και σε περίπτωση που δεν έχετε πάει, είναι μια καλή ευκαιρία. Αν ενδιαφέρεστε στείλτε μου μήνυμα (tsavalos@hotmail.com) για να δηλώσετε συμμετοχή.

– Η 55η Μπιενάλε της Βενετίας: Ημερομηνίες του νέου κύκλου διαλέξεων

Το «Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι» – Επανάληψη ανάρτησης με τις ημέρες και τις ώρες των διαλέξεων Όνειρα και ουτοπίες, παραισθήσεις και οράματα, επιστήμη και επιστημολογία, μαγεία και απομάγευση, έργα τέχνης που δεν έγιναν ως έργα τέχνης, δημιουργοί με ευρύτατη, αλλά και χωρίς καθόλου, εικαστική παιδεία, εθνικές δεσμεύσεις και αποδεσμεύσεις, το συνειδητό και το ασυνείδητο, μυθολογία και τεχνολογία, εξερευνήσεις και διερευνήσεις του μυαλού και του σώματος και πολλά άλλα αποτελούν πρόσωπα, έργα και έννοιες που ευθέως ή εμμέσως συγκροτούν ένα συναρπαστικό εικαστικό πανόραμα σύγχρονης και παλαιότερης τέχνης που παρουσιάστηκε από τον Ιούνιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 στην 55η Μπιενάλε της Βενετίας. Ο νέος κύκλος διαλέξεων με τον Παντελή Τσάβαλο επιχειρεί μια προσεκτική και στοχαστική ματιά σε αυτή την Μπιενάλε μέσα από ένα μεγάλο οδοιπορικό στα σημαντικότερα έργα που παρουσιάστηκαν σε αυτή την μεγάλη γιορτή της σύγχρονης τέχνης. Παρουσιάζεται σε δύο μεγάλες ενότητες, εβδομαδιαίων δίωρων διαλέξεων που θα πραγματοποιηθούν από τις αρχές Μαΐου έως τα τέλη Ιουνίου 2014, η πρώτη στη Σχολή Βακαλό και η δεύτερη στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

– Η 55η Μπιενάλε της Βενετίας: Νέοι κύκλοι διαλέξεων

«Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι»

Όνειρα και ουτοπίες, παραισθήσεις και οράματα, επιστήμη και επιστημολογία, μαγεία και απομάγευση, έργα τέχνης που δεν έγιναν ως έργα τέχνης, δημιουργοί με ευρύτατη, αλλά και χωρίς καθόλου, εικαστική παιδεία, εθνικές δεσμεύσεις και αποδεσμεύσεις, το συνειδητό και το ασυνείδητο, μυθολογία και τεχνολογία, εξερευνήσεις και διερευνήσεις του μυαλού και του σώματος και πολλά άλλα αποτελούν πρόσωπα, έργα και έννοιες που ευθέως ή εμμέσως συγκροτούν ένα συναρπαστικό εικαστικό πανόραμα σύγχρονης και παλαιότερης τέχνης που παρουσιάστηκε από τον Ιούνιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 στην 55η Μπιενάλε της Βενετίας.

Ο νέος κύκλος διαλέξεων με τον Παντελή Τσάβαλο επιχειρεί μια προσεκτική και στοχαστική ματιά σε αυτή την Μπιενάλε μέσα από ένα μεγάλο οδοιπορικό στα σημαντικότερα έργα που παρουσιάστηκαν σε αυτή την μεγάλη γιορτή της σύγχρονης τέχνης. Παρουσιάζεται σε δύο μεγάλες ενότητες, εβδομαδιαίων δίωρων διαλέξεων που θα πραγματοποιηθούν από τις αρχές Μαΐου έως τα τέλη Ιουνίου 2014.

Η πρώτη ενότητα επικεντρώνεται στο «ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΠΑΛΑΤΙ» το μεγάλο και ιδιαιτέρως ενδιαφέρον αφήγημα που οργάνωσε ο διευθυντής της Μπιενάλε Μασιμιλιάνο Τζιόνι.

Η ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί στη Σχολή Βακαλό (5 Μαΐου -2 Ιουνίου 2014)΄

Για πληροφορίες και συμμετοχές επικοινωνήστε τηλεφωνικά μετά τις 25/4 με το ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΒΑΚΑΛΟ στα 210-6442514 / 210-6456035 (γραμματεία)

Η δεύτερη ενότητα επικεντρώνεται στις ΕΘΝΙΚΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ στην 55η Μπιενάλε, επιλέγει τις σημαντικότερες από αυτές και παρακολουθεί τους τρόπους με τους οποίους αναπτύσσουν τις δικές τους αφηγήσεις.

Η ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (29 Μαΐου – 19 Ιουνίου 2014) στο οποίο την ίδια περίοδο θα εκτίθεται το έργο του Στέφανου Τσιβόπουλου «Ιστορία Μηδέν (HistoryZero)», η ελληνική συμμετοχή στη Μπιενάλε της Βενετίας το 2013.

Για πληροφορίες και συμμετοχές επικοινωνήστε τηλεφωνικά μετά τις 28/4 με το ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ στο 210-7228321-3 (Χριστίνα Κορατζάνη)

Δηλώστε έγκαιρα συμμετοχή. Οι θέσεις συμπληρώνονται γρήγορα.

 

 

 

– Τα πορτραίτα Φαγιούμ

Η μορφή συντροφεύει το δρασκέλισμα του αγνώστου.
Αφιέρωμα στα πορτραίτα Φαγιούμ, την Τετάρτη 5 Μαρτίου 2014, στα πλαίσια του κύκλου διαλέξεων με θέμα τη μετάβαση από την Ύστερη Αρχαιότητα στους Μέσους Χρόνους που πραγματοποιείται κάθε Τετάρτη στις 19:00 στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

– Νέα βίντεο

Ανέβασα σήμερα άλλα τέσσερα βίντεο από τον κύκλο διαλέξεων του Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2013 με τίτλο “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό“.

Το πρώτο βίντεο έχει τίτλο “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό: Αναλυτική εισαγωγή” (διάρκεια 10′) και εκτός από εισαγωγή στον κύκλο περιέχει μία συνοπτική παρουσίαση όσων ειπώθηκαν στις επτά διαλέξεις του κύκλου.

Τα επόμενα τρία βίντεο είναι ολόκληρες διαλέξεις (ελαφρώς επεξεργασμένες) με τίτλους “Σαλβαδόρ Νταλί“, “Ρενέ Μαγκρίτ” και “Μεταμορφώσεις” και οι διαρκούν περίπου 1 ώρα και 45 λεπτά η καθεμία.

Πατήστε εδώ για να δείτε τα βίντεο του κύκλου “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό“.

– Από την Ύστερη Αρχαιότητα στο Βυζάντιο (upd.)

Στα πλαίσια του κύκλου διαλέξεων που μόλις ξεκίνησε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σκέφτηκα ότι ενδεχομένως θα είχαν ενδιαφέρον για τους ακροατές ορισμένα κείμενα, ομιλίες και βίντεο που περιέχονται σε αυτό το website πάνω στο θέμα που συζητάμε. Έτσι, συγκέντρωσα σε αυτό το ποστ διάφορες παραπομπές σε υλικό που έχει είτε άμεση είτε έμμεση σχέση με το θέμα μας.

Πριν προχωρήσουμε, προτείνω ένα δεκαπεντάλεπτο βίντεο με την εισαγωγή που κάναμε κατά την πρώτη διάλεξη της 26 Φεβρουαρίου 2014, που πιστεύω ότι θα διευκολύνει την παρακολούθηση αυτού του κύκλου. Πατήστε εδώ για να δείτε το βίντεο “Από την Ύστερη Αρχαιότητα στο Βυζάντιο: Εισαγωγή”.

.

ΚΕΙΜΕΝΑ

Το κείμενο “Λίγα λόγια για την Βυζαντινή τέχνη” (του 2012) πιστεύω ότι αποτελεί μια πολύ καλή εισαγωγή για όποιον πρόκειται να παρακολουθήσει τον κύκλο των διαλέξεων.

Επίσης το κείμενο “Από την Ύστερη Αρχαιότητα στην Χριστιανική Εποχή” (του 2009) έχει ενδιαφέρον για την συγκεκριμένη περίοδο που εξετάζουμε.

Για την τέχνη του ψηφιδωτού, υπάρχουν επίσης δύο ενδιαφέροντα κείμενα: “Το Βυζαντινό Ψηφιδωτό” της Ελένης Βακαλό (απόσπασμα) που προσεγγίζει αισθητικά το θέμα, και “Η Τεχνική του Ψηφιδωτού” που περιγράφει την τεχνική και κατασκευαστική πλευρά.

.

ΟΜΙΛΙΕΣ (PODCAST)

Αν έχετε διάθεση, μπορείτε να ακούσετε μια παλιότερη διάλεξη που είχα κάνει στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών το 2008 με τίτλο “Εισαγωγή στην Βυζαντινή Τέχνη“, χρησιμοποιώντας τον παρακάτω audio player.

Παρά το γεγονός ότι σε αυτόν τον κύκλο διαλέξεων δεν πρόκειται να ασχοληθούμε με την Ρωσία ή με τους ύστερους αιώνες της Βυζαντινής τέχνης, πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον δύο σχετικές ομιλίες μου, επίσης του 2008: “Ρωσικές εικόνες (12ος και 13ος αιώνας)” και “Ρωσικές εικόνες μέχρι τον 17ο αιώνα (Αντρέι Ρουμπλιώφ, Διονύσιος και Θεοφάνης ο Έλλην)” χρησιμοποιώντας τον παρακάτω audio player.

.

Θυμηθείτε: Για κάθε διάλεξη του κύκλου, μπορείτε να βρίσκετε ολόκληρο το ηχητικό μέρος της στην σελίδα Podcast: Οι διαλέξεις του ΜΚΤ.

.

ΒΙΝΤΕΟ

Από μία διάλεξη που είχα δώσει το 2011 με θέμα “Τα Χέρια στην Τέχνη” έχω δημιουργήσει τέσσερα βίντεο με τίτλους “Τα χέρια στην αρχαιελληνική γλυπτική“, “Τα χέρια στα αρχαιοελληνικά επιτύμβια“, “Τα χέρια στην Βυζαντινή τέχνη” και “Τα χέρια στην Αναγεννησιακή τέχνη“. Πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον, τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνδυασμό μεταξύ τους. Για να τα δείτε πατήστε εδώ Τα χέρια στην Τέχνη

Δεδομένου ότι ήδη από την πρώτη διάλεξη αναφερθήκαμε στην Μονή Οσίου Λουκά Βοιωτίας, προτείνω δύο πολύ σύντομα σχετικά βίντεο που δημιουργήθηκαν επί τόπου.
Μονή Οσίου Λουκά: Η ιστορία των ναών
Μονή Οσίου Λουκά: Η Κρύπτη

Τέλος, από την επίσκεψη στο Ρωσικό Μουσείο της Αγίας Πετρούπολης το 2008 υπάρχουν τρία μικρά βίντεο για την Ρωσική αγιογραφική τέχνη με τίτλους “Η οντολογική γλώσσα της Ρωσικής Αγιογραφίας“, “Η τεχνοτροπία της Ρωσικής Αγιογραφίας” και “Ρωσική Αγιογραφία και Αντρέι Ρουμπλιώφ“. Για να τα δείτε πατήσε εδώ Ρωσική Αγιογραφία

– Ξεκίνησαν οι διαλέξεις στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2014 ξεκίνησε ο νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης με θέμα τον κόσμο της ανατολικής Μεσογείου και τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις του από την Ύστερη Αρχαιότητα στους Μέσους Χρόνους.

Απεικονίζεται άραγε η ψυχή και ποια μορφή παίρνει όταν μεταγράφεται στις δύο διαστάσεις της ζωγραφικής; Τι απέγινε η μεγάλη καλλιτεχνική παράδοση του αρχαίου κόσμου; Εγκαταλείφθηκε ή προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα του κόσμου και τις καινούριες ανάγκες του ανθρώπου;

Ποιος είναι ο χώρος που κατοικούν τα ιερά πρόσωπα και ποια τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του;

Με ποιους τρόπους μπορεί η τέχνη να διαιωνίζει το χρόνο και να αφυλοποιεί τον χώρο και τα σώματα;

Πόσο μεγάλο πράγμα τελικά είναι η σωτηρία της ψυχής και πως μπορεί να συνεπικουρείται από την τέχνη;

Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα προσπαθεί να απαντήσει ο νέος κύκλος διαλέξεων με θέμα την Βυζαντινή τέχνη και τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις και κατακτήσεις του χώρου της ανατολικής Μεσογείου από την Ύστερη Αρχαιότητα μέχρι τους Μέσους Χρόνους.

Δείτε το πρόγραμμα αναλυτικά πατώντας εδώ.

 

– Η Φύση στην Τέχνη

Ολοκληρώθηκε χθες στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας ο κύκλος διαλέξεων με θέμα την απεικόνιση της φύσης στην τέχνη. Στις τρεις συναντήσεις του κύκλου μιλήσαμε για “Το Τοπίο στην Τέχνη”, “Τα Δέντρα στην Τέχνη” και “Τα Λουλούδια στην Τέχνη”, εστιάζοντας κυρίως στην δυτικοευρωπαϊκή και την αρχαιοελληνική τέχνη, κάνοντας όμως και εκτενείς αναφορές σε εξωευρωπαϊκούς πολιτισμούς, ιδίως στην Κινεζική και την Ιαπωνική τέχνη.

Στην σελίδα Podcast, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος των τριών διαλέξεων.

Το αναλυτικό περιεχόμενη των τριών διαλέξεων μπορείτε να το βρείτε εδώ.

– Από την Ύστερη Αρχαιότητα στο Βυζάντιο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ: Ο κόσμος της ανατολικής Μεσογείου και οι καλλιτεχνικές αναζητήσεις του από την Ύστερη Αρχαιότητα στους Μέσους Χρόνους

26 Φεβρουαρίου – 2 Απριλίου 2014
Κύκλος 6 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Κάθε Τετάρτη, 19:00-21:00

– Η Φύση στην Τέχνη

ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Πότε άραγε συντελείται η αποκοπή τμημάτων του φυσικού χώρου που περιβάλλει τον άνθρωπο, η διαμόρφωσή αυτών των τμημάτων σε αυτόνομες κατηγορίες στο εννοιολογικό του σύμπαν και η απεικόνισή τους;  Με ποιους τρόπους μετατρέπεται η φύση σε τοπίο και το τοπίο σε έργο τέχνης; Αντανακλά άραγε η απεικόνιση τον τρόπο που συγκροτείται η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και σε ποιο βαθμό; Μήπως την καθορίζει κιόλας; Όταν ο Βαν Γκογκ και ο Σίλε απεικονίζουν τοπία ζωγραφίζουν άραγε τα δέντρα ή τον εαυτό τους;  Πότε αποκτούν τα τοπία, τα δέντρα και τα λουλούδια αυτόνομη παρουσία στα έργα τέχνης και αποδεσμέυονται από τη συνοδευτική λειτουργία στην αφήγηση του έργου; Για ποιους λόγους συμβαίνει αυτό; Τι μορφές παίρνει ο ερωτικός συμβολισμός ενός λουλουδιού; Γιατί οι αρχαίοι θεοί μετέτρεπαν σε δέντρα και λουλούδια τους ανθρώπους που συμπονούσαν;

– Μεταμορφώσεις

Στην έβδομη και τελευταία συνάντηση της Τετάρτης 18 Δεκεμβρίου, με την οποία έκλεισε ο κύκλος “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό” του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, μιλήσαμε για τις Μεταμορφώσεις στην τέχνη. Ξεκινήσαμε από την αρχαία Αίγυπτο με τους ζωόμορφους θεούς και φθάσαμε ως τους Σουρεαλιστές, κάνοντας και μια ιδιαίτερη αναφορά στον μύθο του Μινώταυρου.

Στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ / Διαλέξεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης 2013/14 μπορείτε, ανάμεσα σε άλλα, να δείτε ένα βίντεο από την διάλεξη της 18 Δεκεμβρίου, με τίτλο “Ο μύθος του Μινώταυρου (ψυχαναλυτική και κοινωνικοϊστορική ανάγνωση)“.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Σαλβαδόρ Νταλί

Στην έκτη συνάντηση της Τετάρτης 4 Δεκεμβρίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ασχοληθήκαμε με τον Σαλβαδόρ Νταλί, αυτόν τον ξεχωριστό καλλιτέχνη που επαινέθηκε αλλά και επικρίθηκε όσο λίγοι — κυρίως λόγω της ανατρεπτικής τέχνης του και της ιδιαίτερης προσωπικότητάς του. Αυτόν που πίστευε ότι “βλέπω σημαίνει επινοώ”.

Στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ / Διαλέξεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης 2013/14 μπορείτε να δείτε ορισμένα βίντεο με επιλεγμένα αποσπάσματα από την διάλεξη της 4 Δεκεμβρίου, με τίτλο “Σαλβαδόρ Νταλί”.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Ρενέ Μαγκρίτ

“Παρά τον πλούτο των λεπτομερειών και των αποχρώσεων που παρουσιάζει η φύση, εγώ μπορούσα να βλέπω ένα τοπίο σαν μια απλή κουρτίνα τοποθετημένη μπροστά μου. Άρχισα να αμφιβάλλω για το βάθος των αγρών, να δυσπιστώ για το πόσο μακρινός είναι ο ορίζοντας.”
Ρενέ Μαγκρίτ  –  (διαβάστε κι εδώ)

Η πέμπτη συνάντηση της Τετάρτης 27 Νοεμβρίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ήταν αφιερωμένη στον Ρενέ Μαγκρίτ. Ο Μαγκρίτ μετέρχεται κάθε είδους επινοήσεις για την δημιουργία των εικόνων του, όπως μεταμορφώσεις και διασταυρώσεις, αποκρύψεις και αποκαλύψεις, μεταθέσεις και αντιμεταθέσεις, εμμονές και κοινοτοπίες, καταργήσεις του γραμμικού χρόνου και του ευκλείδειου χώρου, ανατροπές της φυσικής κλίμακας.

Στην σελίδα BINTEO / Διαλέξεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης 2013/14 μπορείτε να δείτε ένα ολιγόλεπτο βίντεο από την διάλεξη της 27 Νοεμβρίου, με τίτλο “Ο Ρενέ Μαγκρίτ και οι Σουρεαλιστές”.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Σουρεαλισμός (Μέρος 2)

Στην τέταρτη συνάντηση του Κύκλου “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό” στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ολοκληρώσαμε την ενότητα του Σουρεαλισμού κάνοντας κυρίως αναφορά στο γενικότερο πλαίσιο των αναζητήσεων του Σουρεαλισμού και δίνοντας προσοχή στην ποίηση και τη γλώσσα, στην επίδραση του Φρόιντ και της ψυχανάλυσης, στην πολιτική και εκδοτική δραστηριότητα, καθώς και στην έννοια του σουρεαλιστικού αντικειμένου

Στην σελίδα Διαλέξεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης 2013/14 μπορείτε να δείτε ένα ολιγόλεπτο βίντεο όπου αναφέρονται λίγα αλλά ουσιαστικά εισαγωγικά στοιχεία για τον Σουρεαλισμό.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Σουρεαλισμός (Μέρος 1)

Στην τρίτη συνάντηση της Τετάρτης 13 Νοεμβρίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στα πλαίσια του Κύκλου “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό”, ξεκινήσαμε την αναφορά μας στον Σουρεαλισμό. Ο Σουρεαλισμός ήταν το πρώτο καλλιτεχνικό κίνημα που απομακρύνθηκε τόσο πολύ από την εξωτερική πραγματικότητα και έστρεψε την προσοχή και το ενδιαφέρον των αναζητήσεών του στα άγνωστα μονοπάτια της εσωτερικής ψυχικής επικράτειας. Η αναφορά μας θα ολοκληρωθεί στην επόμενη διάλεξη.

Στην σελίδα Διαλέξεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης 2013/14 μπορείτε να δείτε ένα ολιγόλεπτο βίντεο από την διάλεξη της 13 Νοεμβρίου, όπου αναφέρονται λίγα αλλά ουσιαστικά εισαγωγικά στοιχεία για τον Σουρεαλισμό.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Dada / Giorgio de Chirico

Στην δεύτερη συνάντηση της Τετάρτης 6 Νοεμβρίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στα πλαίσια του Κύκλου “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό”, ολοκληρώσαμε την αναφορά μας στο Νταντά, και προχωρήσαμε στο έργο του Giorgio de Chirico. Τα έργα του αναδίδουν μια αρχική αίσθηση ηρεμίας και σταθερότητας η οποία σταδιακά υποχωρεί μέχρι την πλήρη αναίρεση καθώς εισβάλλουν μια σειρά μορφολογικών στοιχείων που την υπονομεύουν και δημιουργούν μια αίσθηση διάχυτης ανησυχίας. Tην επομένη Τετάρτη θα συνεχίσουμε με τον Σουρεαλισμό.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

– Αναδιπλώσεις της Μορφής και της Ύλης

Έκθεση της Ρουμπίνας Σαρελάκου

Την Τρίτη 5 Νοεμβρίου 2013 εγκαινιάζεται η έκθεση της Ρουμπίνας Σαρελάκου «ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΚΑΙ ΤΗ ΥΛΗΣ» στη γκαλερί «7», στο Κολωνάκι (Σόλωνος 20 και Βουκουρεστίου).

Πρόκειται για ένα σύνολο νέων έργων που διερευνούν την έννοια της πτύχωσης και της αναδίπλωσης όπως αυτή συναντάται στις διεργασίες της ύλης και απεικονίζεται στην απόδοση της εικαστικής μορφής. Ένα λουλούδι που ανθίζει, ένα φύλλο που αναπτύσσεται ή παραδίδεται στη φθορά του χρόνου, ένας καρπός που σχηματίζεται ή ένα ένδυμα που ανεμίζει με τη ριπή του ανέμου ή την κίνηση του σώματος είναι οι αφορμές για να διερευνηθεί ο τρόπος που ο χρόνος αφήνει ανεξίτηλα το στίγμα του στις διεργασίες της ύλης και στους τρόπους που ο κόσμος γεννιέται και πεθαίνει για να ξαναγεννηθεί. Οι διεργασίες αυτές άλλοτε αποδίδονται με αργές μεταγραφές της υφής και της ύλης κι άλλοτε με δυναμισμό και κινητικότητα. Πρόκειται για θέμα που έχει απασχολήσει τη Σαρελάκου και σε έργα του παρελθόντος, κάποια από τα οποία συνεκτίθενται μαζί με τα καινούρια. Τα περισσότερα είναι κοσμήματα, έργα δουλεμένα με κερί, ασήμι και χρυσό, αλλά υπάρχουν και πολλά έργα με τα γνώριμα μέσα της Σαρελάκου όπως η ακουαρέλα και το σχέδιο.

– Νταντά και η έννοια του έργου τέχνης

Στην πρώτη συνάντηση της Τετάρτης 30 Οκτωβρίου κάναμε μια εισαγωγή στον νέο κύκλο διαλέξεων “Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό” και ερευνήσαμε τους λόγους που ώθησαν την τέχνη προς αυτή την κατεύθυνση. Παρά τον μηδενιστικό του χαρακτήρα, το Νταντά αποτέλεσε μια έντονη διαμαρτυρία και μια σημαντική χειρονομία που κατάφερε να θέσει υπό συνεχή επαναδιαπραγμάτευση τα κριτήρια που καθορίζουν την έννοια του έργου τέχνης, και άφησε μια εξαιρετικά σημαντική παρακαταθήκη για την θεωρία και την πρακτική της τέχνης.

Στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ, μπορείτε να ακούσετε (ή να κατεβάσετε) το ηχητικό μέρος της χθεσινής διάλεξης.

Το πλήρες πρόγραμμα του κύκλου διαλέξεων, μπορείτε να το βρείτε εδώ. Δείτε επίσης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης πατώντας εδώ.

Δείτε ένα μικρό απόσπασμα της εισαγωγής.

– Αρχίζει ο νέος Κύκλος Διαλέξεων

ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΜΙΚΡΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΙΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ

30 Οκτωβρίου-4 Δεκεμβρίου και 18 Δεκεμβρίου 2013
Κάθε Τετάρτη, 19:00-21:00

Αρχίζει στις 30 Οκτωβρίου ο νέος κύκλος των επτά διαλέξεων  του Παντελή Τσάβαλου, ο οποίος αποτελεί συνέχεια του κύκλου που άρχισε τον Ιανουάριο του 2013 και παρακολουθεί την συναρπαστική περιπέτεια των αναζητήσεων της ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΤΕΧΝΗΣ από τα τέλη του 19ου  μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα.

Ο νέος κύκλος περιλαμβάνει 7 διαλέξεις και οι ημερομηνίες διεξαγωγλης τους (μετά την μικρή αλλαγή που έγινε) είναι:

30.10.2013: ΝΤΑΝΤΑ
06.11.2013: GIORGIO DE CHIRICO
13.11.2013: ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ 1
20.11.2013: ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ 2
27.11.2013: RENÉ MAGRITTE
04.12.2013: SALVADOR DALI
18.12.2013: ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ

Αναλυτικά:

– Από το Νταντά στον Σουρεαλισμό

ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

30 Οκτωβρίου-20 Νοεμβρίου και 4-18 Δεκεμβρίου 2013
Κάθε Τετάρτη, 19:00-21:00

Ο νέος κύκλος των επτά συναντήσεων  του Παντελή Τσάβαλου αποτελεί συνέχεια του κύκλου που άρχισε τον Ιανουάριο του 2013 και παρακολουθεί την συναρπαστική περιπέτεια των αναζητήσεων της ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΤΕΧΝΗΣ από τα τέλη του 19ου  μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα.

Ο νέος κύκλος περιλαμβάνει 7 διαλέξεις:

 

– Επίσκεψη στην έκθεση “Γραμματομορφές” της Ελένης Ζούνη στο Επιγραφικό Μουσείο

Το ερχόμενο Σάββατο (6 Ιουλίου 2013), στις 11:00 το πρωί,  έχω οργανώσει μια επίσκεψη-ξενάγηση στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση της Ελένης Ζούνη «Γραμματο-μορφές» που πραγματοποιείται στο Επιγραφικό Μουσείο.  Θα είμαστε εκεί, μαζί με τη ζωγράφο να διαβάσουμε ανάμεσα στις γραμμές, τις γραφές και τις μορφές.  Είστε ευπρόσδεκτοι.

– Design 55

Ετήσια Έκθεση του Κολλεγίου Βακαλό Art & Design

Η Διεύθυνση της Σχολής Βακαλό και εγώ προσωπικά σας προσκαλούμε στην ετήσια έκθεση σπουδαστικών εργασιών “design 55″ που θα εγκαινιαστεί την Τετάρτη 19 Ιουνίου, στις 8:00 μ.μ., στο κεντρικό κτήριο του Κολλεγίου. Πρόκειται για το επιστέγασμα της δημιουργικής διαδικασίας που ενώνει το παρελθόν με το παρόν και την τέχνη με την καθημερινότητα μέσα από εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εκδοχές εικαστικού σχεδιασμού.

– Βενετία 2013 / Προεπισκόπηση 2: Trafaria Praia

Συνεχίζοντας την προεπισκόπηση των έργων που θα δούμε στο ταξίδι στη Βενετία τον Ιούλιο, ρίχνουμε σήμερα μια πιο προσεκτική ματιά στο “περίπτερο” της Πορτογαλίας και στο έργο “Trafaria Praia”  της Joana Vasconcelos. Δεν πρόκειται ακριβώς για περίπτερο, αλλά για ένα πλωτό σκάφος, ένα cacilheiro, που ταξίδεψε από την Λισαβόνα στη Βενετία δυο πόλεις αφετηρίες και προορισμούς των παλαιών νηολογίων στους μακρινούς ορίζοντες της ανατολής και της δύσης. Δεν κουβαλά εμπορεύματα, πλοηγείται μάλλον στους ορίζοντες της μνήμης και της διαχείρισής της, σαν μια μεταφορική, αισθητική χειρονομία.

– Βενετία 2013 / Προεπισκόπηση 1: Sonia Falcone

Στο έργο της Sonia Falcone οι σωροί από μπαχαρικά συναντούν τις κορυφογραμμές των Άνδεων κι αυτές με τη σειρά τους τα μαθήματα του Paul Klee στο Bauhaus για την λειτουργία της τεθλασμένης γραμμής και των χρωματικών ρυθμών. Πιπέρι και θυμάρι, πάπρικα και καγιέν, κανέλα και τσίλι, κάρυ και κακάο, χώμα και άμμος, χρώμα και πηλός. Πολύχρωμοι σωροί από κονιορτοποιημένη ύλη, μέρος της πολύ ενδιαφέρουσας εγκατάστασης “Campo de color” της Βολιβιανής καλλιτέχνιδος στο περίπτερο της Λατινικής Αμερικής στην 55η Biennale της Βενετίας.